Drodzy Dyrektorzy i Nauczyciele placówek oświatowych!
Klub Gaja zaprasza Państwa do współpracy i zwraca się do Państwa z prośbą o wzięcie udziału w kontynuacji programu edukacji ekologicznej Zaadoptuj rzekę w latach 2010–2011. Program edukacji ekologicznej Zaadoptuj rzekę objęty jest patronatem Ministra Środowiska.
Idea adopcji rzek powstała w USA dla integrowania lokalnych społeczności. Ludzie razem sprzątają rzeki, tworzą wokół nich parki, miejsca rekreacji, szukają związków rzeki ze swoją historią, kulturą, tożsamością. Dzięki poprzednim edycjom programu Zaadoptuj rzekę 320 polskich rzek, potoków, strumieni, a nawet Bałtyk zyskały nowych sprzymierzeńców zainteresowanych losem tych miejsc i ich przyszłością. Kolejne rzeki czekają! 22 marca obchodzony jako Światowy Dzień Wody jest dobrą okazją by w sprawie adopcji rzek zrobić następny krok. Klub Gaja zachęca do podejmowania wszelkich działań artystycznych, edukacyjnych i informacyjnych dzięki, którym woda przestanie być marnowana, a będzie szanowana jako najwyższe dobro – źródło życia na Ziemi. Przygotowaliśmy okazjonalne plakaty oraz wiele innych materiałów edukacyjnych.
W ramach programu Klub Gaja wydał następujące materiały edukacyjne, które rozsyłamy zainteresowanym placówkom, które zgłoszą chęć ich otrzymania: komplet 4 posterów edukacyjnych, plakat – Światowy Dzień Wody 2010, broszurę Zaadoptuj rzekę oraz animację interaktywną o oszczędzaniu wody.
Głównym celem programu Zaadoptuj rzekę jest promowanie zasad zrównoważonego rozwoju, podnoszenie poziomu świadomości ekologicznej i kształtowanie postaw ekologicznych społeczeństwa, w szczególności w zakresie ochrony wód powierzchniowych, propagowania racjonalnego wykorzystania zasobów wodnych oraz ochrony różnorodności biologicznej. Nierozłącznym elementem programu jest zainspirowanie dzieci i młodzieży do podejmowania lokalnych działań proekologicznych dotyczących ochrony rzek, strumieni, stawów, jezior i Morza Bałtyckiego oraz zachęcania ich do np. oszczędzania wody, badania wody, fauny i flory, sprzątania rzeki, przeprowadzenia Światowego Dnia Wody, co umożliwi kontynuację cyklicznych już działań w programie Zaadoptuj rzekę.
Do udziału w programie Zaadoptuj rzekę zapraszamy uczniów i wychowanków placówek edukacyjnych w całym kraju oraz studentów, przedstawicieli administracji publicznej i samorządowej, instytucje i organizacje pozarządowe. Najbardziej zaangażowani otrzymają statuetkę Kropli tęczy. Dzieci i młodzież chcemy zainspirować do podjęcia lokalnych działań na rzecz ochrony rzek, strumieni, jezior, stawów i Morza Bałtyckiego oraz do przeprowadzenia obchodów Światowego Dnia Wody. Szczególną atrakcją będzie interaktywna animacja dotycząca oszczędzania wody w życiu codziennym poprzez racjonalne wybory i szacunek dla środowiska naturalnego.
Klub Gaja ogłasza Ogólnopolski konkurs Zaadoptuj rzekę, którego celem jest zainspirowanie uczestników do podjęcia lokalnych działań w ramach programu Zaadoptuj rzekę oraz wyłonienie laureatów nagrody Kropli tęczy oraz Zestawów do analizy wody za osiągnięcia w programie Zaadoptuj rzekę.
Warunkiem uczestnictwa w konkursie Zaadoptuj rzekę koniecznym do spełnienia jest nadesłanie przez uczestników karty zgłoszenia i sprawozdania.
BARDZO WAŻNE!
Prosimy o jak najszybsze wypełnienie i odesłanie KARTY ZGŁOSZENIA oraz o przesłanie SPRAWOZDAŃ z przebiegu działań w ramach programu Zaadoptuj rzekę najpóźniej do 30 maja 2010 roku, pocztą na adres Klubu Gaja lub faxem pod numer 0338123694 na klubgaja@klubgaja.pl. Przesyłajcie do nas relacje z podejmowanych działań, zdjęcia, wycinki prasowe. Najciekawsze relacje opublikujemy w naszych materiałach.
Dzięki danym zawartym w KARTACH ZGŁOSZENIA możemy podsumować rezultaty programu, rozstrzygnąć konkurs Zaadoptuj rzekę oraz możemy starać się o dofinansowanie naszych programów i wydawanie materiałów edukacyjnych, które Państwo od nas otrzymujecie.
Woda dla ludzi i zwierząt
Promocja Światowego Dnia Wody, europejskiego wydarzenia Big Jump oraz Ramowej Dyrektywy Wodnej Unii Europejskiej, to niektóre cele kolejnej edycji programu Klubu Gaja: „Zaadoptuj rzekę”.
Odbiorcami programu są uczniowie i wychowankowie 5 tys. placówek edukacyjnych w całym kraju oraz studenci, przedstawiciele administracji publicznej i samorządowej, instytucje i organizacje pozarządowe. Łącznie 6 tys. podmiotów. Najbardziej zaangażowani otrzymają statuetkę „Kropli tęczy”. Dzieci i młodzież chcemy zainspirować do podjęcia lokalnych działań na rzecz ochrony rzek, strumieni, jezior, stawów i Morza Bałtyckiego oraz do przeprowadzenia obchodów Światowego Dnia Wody. Szczególną atrakcją w pakiecie materiałów edukacyjnych będzie interaktywna animacja dotycząca oszczędzania wody w życiu codziennym poprzez racjonalne wybory i szacunek dla środowiska naturalnego.
Edukatorzy Klubu Gaja przyjmują także zgłoszenia do przeprowadzenia prelekcji związanych w zagadnieniami, którymi zajmuje się program. Spotkania prowadzone będą w formie interaktywnej.
W przyszłym roku dodatkową propozycją będzie film edukacyjny Rzeki dla ludzi i zwierząt dokumentujący wybrane działania podjęte podczas realizacji projektu – spotkania ze studentami, spotkania z dziećmi i młodzieżą, relacje z wydarzenia Big Jump, które pomogą przybliżyć kluczowe zagadnienia takie jak: wartość rzek jako korytarzy ekologicznych, kultura oszczędzania wody, wpływ zmian klimatu na zasoby wodne m.in. susze i powodzie. W ramach programu planujemy również dwa happeningi: Wisła Królowa czy Ściekowa – 16 lipca w Warszawie oraz – 17 lipca w Wiśle, z rejonu skąd wypływa królowa polskich rzek. Wiślański happening będzie jednocześnie włączeniem się do akcji Big Jump. O tej samej godzinie, w tym samym dniu ludzie w całej Europie wejdą do rzek od źródeł aż po oceany. Wydarzenia: „Big Jump” (w 2010 r.) i „Fest Wisła” (w 2011 r.) mają zwrócić uwagę opinii publicznej na stan rzek i potoków oraz wymogi Ramowej Dyrektywy Wodnej, zgodnie z którą wszystkie obszary wodne Europy powinny spełniać ekologiczne standardy jakości do roku 2015.
Czas realizacji projektu: 1.01.2010 rok - 31.08.2011rok
Cel głównym programu Celem programu jest promowanie zasad zrównoważonego rozwoju, podnoszenie poziomu świadomości ekologicznej i kształtowanie postaw ekologicznych społeczeństwa.
Cele cząstkowe programu: - podnoszenie świadomości społecznej w zakresie ochrony wód powierzchniowych, propagowania racjonalnego wykorzystania zasobów wodnych oraz ochrony różnorodności biologicznej - zainspirowanie w szczególności dzieci i młodzieży do podejmowania lokalnych działań proekologicznych dotyczących ochrony rzek, strumieni, stawów, jezior i Morza Bałtyckiego - podnoszenie świadomości społeczeństwa w zakresie wpływu zmian klimatycznych na zasoby wodne na Ziemi - kształtowanie postaw proekologicznych w zakresie ochrony wód powierzchniowych, racjonalnego wykorzystania zasobów wodnych i oszczędzania wody - propagowanie dobrych praktyk w zakresie aktywnej edukacji i udziału społecznego.
Temat i cel kampanii Tematem kampanii informacyjno-promocyjnej jest woda, a w szczególności rzeki i ich znaczenie w przyrodzie, a także uświadomienie mieszkańcom ich obecności i roli w życiu społeczeństw oraz wpływu zmian klimatycznych na zasoby wodne na Ziemi. Zasady rozwoju zrównoważonego zostaną przybliżone odbiorcom poprzez program Zaadoptuj rzekę, który jest przykładem edukacji aktywnej, zmierzającej do rozwijania społeczeństwa odpowiedzialnego i akceptującego zasady zrównoważonego rozwoju.
Celem kampanii jest: - propagowanie polityki ekologicznej Państwa - propagowanie dobrych praktyk w zakresie rozwoju zrównoważonego - promocja Światowego Dnia Wody ustanowionego przez ONZ - promocja działań dotyczących wdrażania Ramowej Dyrektywy Wodnej - promocja europejskiego wydarzenia BIG JUMP ustanowionego przez European Rivers Network - podniesienie świadomości ekologicznej społeczeństwa dotyczącej ochrony wód powierzchniowych i wpływu zmian klimatycznych na zasoby wodne, - kształtowanie postaw ekologicznych i uświadomienie potrzeby dbania o środowisko i sensu takich działań jak oszczędzanie wody – tworzenie kultury oszczędzania wody, - budowanie zaufania społecznego integrującego różne podmioty wokół działań na rzecz ochrony rzek
22 marca - Światowy Dzień Wody
Światowy Dzień Wody został ustanowiony rezolucją z 22 grudnia 1992 r. przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w ramach Agendy 21, w czasie konferencji w Rio de Janeiro. Powodem był fakt, że ponad miliard ludzi na świecie cierpi z powodu braku dostępu do czystej wody pitnej.
Obchody Światowego Dnia Wody ustalono na dzień 22 marca. Pierwsze odbyły się w 1993 r. Celem tej promocji jest rozwijanie świadomości obywateli i państw, że prawidłowa gospodarka wodna ma ogromny wpływ na kondycję ekonomiczną i społeczną.
Światowy Dzień Wody jest obchodzony co roku pod innym hasłem. W 2008 r. było to: Woda a warunki sanitarne, a w 2009 r: Wspólna woda, wspólne szanse. Ubiegłoroczne przesłanie Sekretarza Generalnego ONZ Ban Ki-moon z tej okazji głosiło: Woda jest naszym najcenniejszym bogactwem naturalnym. Obecnie bardziej niż kiedykolwiek musimy razem współpracować, aby mądrze z niego korzystać. Podczas gdy rosnąca populacja świata zużywa więcej słodkiej wody, zmiany klimatyczne sprawiają, że na skutek cofania się lodowców i nieprzewidywalności opadów, w wielu regionach świata mamy do dyspozycji coraz mniej wody. Ponadto, powodzie i susze występują w formie ekstremalnej. Sprawą najwyższej wagi stało się staranne zarządzanie wodą i równoważenie różnorodnych potrzeb. Większość zasobów wodnych naszej planety, czy to na czy pod powierzchnią, jest wspólna. Czterdzieści procent ludności świata żyje w jednym z 263 dorzeczy, z których korzystają dwa lub więcej krajów. Podczas dyskusji dotyczących dzielenia się ograniczonymi zasobami wodnymi często sygnalizuje się obawy dotyczące możliwości wybuchu gwałtownych sporów. (…) wzywam rządy państw, społeczeństwa obywatelskie, sektor prywatny oraz wszystkie zainteresowane strony do uznania, że nasza wspólna przyszłość jest uzależniona od tego, jak będziemy zarządzać naszymi cennymi i ograniczonymi zasobami wodnymi. Na świecie, w granicach 145 państw jest 263 jezior i rzek. Ich powierzchnia stanowi połowę lądowej powierzchni Ziemi. W rejonach gdzie występują susze dochodzi do tzw. wodnego piractwa, czyli wzajemnej kradzieży wody. Do tej pory doszło do 37 konfliktów zbrojnych na tym tle. Z drugiej strony w ciągu ostatnich 60 lat zawarto ponad 200 międzynarodowych umów dotyczących wzajemnego korzystania z zasobów wodnych.
Problem czystej pitnej wody nie jest jednak tylko problemem wód transgranicznych. Jak podaje Europejska Agencja Środowiska (EEA) do kryzysu wodnego (zagrożenie brakiem wody, susza) doprowadzono poprzez złą gospodarkę wodną. Kryzys wodny dotyka także Europy, szczególnie południowej. Na północy tego kontynentu zaczyna być odczuwalny. Z danych EEA wynika, że w Europie 44% pobieranej wody zużywa się do produkcji energii, 24% dla potrzeb rolnictwa, 21% na dostawy publiczne, a 11% dla potrzeb przemysłu. Za tymi danymi liczbowymi kryją się jednak znaczące różnice dotyczące sektorowego zużycia wody na całym kontynencie. W południowej Europie, na przykład, rolnictwo zużywa 60% całkowitej ilości pobieranej wody, a na niektórych obszarach osiąga poziom 80%.
FAQ - poradnik "Ratujemy rzeki" - 20 najczęściej zadawanych pytań i odpowiedzi został dofinansowany ze środków Funduszu Inicjatyw Obywatelskich.
Zaadoptuj rzekę!
Do kogo należy rzeka? Możemy powiedzieć, że do wszystkich, którzy z niej korzystają. Można także powiedzieć, że do zarządzających nią instytucji. Jednak w praktyce często tak naprawdę nikt nie czuje się za rzekę odpowiedzialny. Rzeki stają się zaniedbane i zaśmiecone, a ludzie odwrócili się do nich plecami. Jak możemy to zmienić?. Zaadoptuj rzekę! Jak zacząć? Przed rozpoczęciem działań należ sprawdzić, kto jest właścicielem rzeki, skontaktować się z urzędem gminy lub miasta. Należy pamiętać, że nawet małe strumyki mogą być niebezpieczne i trzeba zachować ostrożność. Pamiętajcie: •trzymajcie się razem i zawsze w pobliżu osoby dorosłej, •nie wchodzcie do wody bez pozwolenia osoby dorosłej, •nie pijcie wody, jeżeli nie macie pewności, że jest czysta, •bądźcie ostrożni! Na czym polega adoptowanie rzeki Kiedy mówimy o adoptowaniu rzeki, chodzi nam o wzięcie na siebie roli jej stróża i otaczanie jej opieką. Poniżej podajemy kilka propozycji działań: •sprzątanie rzeki i jej brzegów, •zdobywanie wiedzy, np.: o historii i geografii rzeki, •lekcje tematyczne dotyczące ochrony rzek, •zajęcia terenowe – dokumentowanie fauny i flory, •badanie jakości wody – temperatura, pH, ilość tlenu w wodzie, •monitorowanie jakości wody, •objęcie ochroną, jako pomnika przyrody rosnących nad rzekami drzew, •zajęcia plastyczne, np.: tworzenie rzeźb ze znalezionych śmieci, •konkursy fotograficzne, plastyczne i literackie, •przedstawienia i happeningi, •nadawanie nazw bezimiennym potokom lub najciekawszym fragmentom rzeki, •wycieczki i rajdy wzdłuż rzek, •szukanie źródeł rzeki, •zachęcanie lokalnych władz do poprawy stanu czystości rzeki, •zawiązywanie porozumień dla rzeki.
Przysyłajcie do nas zdjęcia i sprawozdania z przeprowadzonych przez was działań związanych z adopcją rzek.
Najciekawsze prace opublikujemy w kolejnych numerach „Współodczuwania”.
Jak adoptujemy rzeki ?
Zaadoptowaliśmy już wspólnie 320 rzek, w tym Bałtyk!
W placówkach oświatowych w całym kraju, które przystąpiły do programu, rozpoczęto sprzątanie brzegów rzek, przeprowadzono konkursy i wykłady, wybrano się wreszcie do na wycieczkę do źródeł. W wielu miejscach wraz z wiosną młodzi ludzie, którzy wraz z opiekunami wyruszyli nad rzeki czy jeziora dostrzegli płazy budzące się do życia i prowadzące gody. Nasz program stał się dla jego uczestników lekcją działania społecznego, biologii, chemii, a nawet historii. Miłym zaskoczeniem dla biorących udział w Zaadoptuj rzekę były spotkania z lokalnymi znawcami regionu i pasjonatami, którzy nad wodą spędzają każdą wolną chwilę. Ci starsi zazwyczaj ludzie, bardzo się cieszyli, że oto pojawiają się wśród młodego pokolenia osoby, a nawet całe grupy, które dostrzegają w rzekach ich piękno, a nie tylko obojętnie obok nich przechodzą. Klub Gaja był zapraszany na seminaria i konferencje, gdzie prezentowaliśmy program. Szczególnego znaczenia nabiera nasz udział w sympozjum zorganizowanym przez wędkarzy. To wro-cławskie spotkanie miłośników rzek było dlatego ważne, iż to właśnie wędkarze są najliczniejszą grupą, która świetnie zna polskie wody i informuje nas o zagrożeniach. Budowanie partnerstwa dla rzeki, jeden z najważniejszych celów programu Zaadoptuj rzekę polega właśnie na uczestnictwie w nim jak największej grupy użytkowników wody. Wspólna praca przynosi zdecydowanie większe efekty, tym bardziej, że często uczestniczą w niej ludzie i instytucje, które na co dzień nie mają zbyt wiele wspólnych płaszczyzn porozumienia. Już 280 rzek, strumieni, potoków i stawów, które udało nam się wspólnie zaadoptować to wielki kapitał społeczny i ekologiczny. Mam nadzieję, że kontakt ze strumieniem czy jeziorem z najbliższej okolicy pozostanie na długo w pamięci uczestników i przyczyni się, choćby w niewielki sposób, do lepszego zrozumienia zjawisk jakie zachodzą w przyrodzie i wpływu na nie człowieka.
Jacek Bożek
Alfabetyczny wykaz zaadoptowanych rzek, strumieni i innych zbiorników wodnych:
A/ Aleksander B/ Babulówka, Bachówka, Bałtyk, Bełk, bezimienna koło Wodzisławia Śl., bezimienny staw, bezimienny strumień, Biała, Biała Głuchołaska, Biała Oksza, Biała Przemsza, Białka, Biczyczanka, Biebrza, Bielawa, Bierawka, Bobrek, Bobrówka, Bogdanka + staw Rusałka, Bolinka, Bóbr, Breń, Brok, Brynica, Brzanka, Brzeźnica, Budzisz, Bug, Bukowina, Bystra Woda, Bystrzyca, Bzura C/ Cedron, staw okolicy szkoły, Chyszowianka, Cybina, Czarna Przemsza, Czarna Rzeka - Czarny Potok - Słopnice, Czarna Struga D/ Dębnica, Dłubnia, Dolina 3 Stawów - Katowice, domowe jezioro w Szczytnie, Drama, Drawica, Drwęca, Drzewiczka, Dzierżęcinka, Dziękałówka G/ Giława, Gmyrek, Gówka, Grabowa, Gwda I/ Ilanka, Iłżanka, Ina J/ Jezioro Durowskie, Jamna, Jasiołka, Jastrzębianka, Jaśminowy Staw, Jeziorka, Jezioro Dąbie, Jezioro Gnieźnińskie, jezioro Gwiazda, Jezioro Linowskie, Jezioro Lubichowska, Jezioro Owieczki, jezioro Parlino Duże, Jezioro Słoneczne, Jezioro Studzienickie K/ Kamieniczanka, Kamieniczka, Kamienna, Kanał Bydgoski, Kanał Mosiński, Kanał Notecki, Kanał Obry, Kanał Odry, Kanał Żerański, Klukówka, Kłodawka, Kłodnica, Kocianka, Kocierzanka, Kocinka, Kokociniec, Krzemianka, Kwisa i jej dopływy L/ Lega, Leśnica' Ligancja' Lisi Potok, Lodówka, Lubatówka, Lubinica, Lubomka, Lubsza, Lutryna, Łomżyczka Ł/ Łososina, Łososinka, Łukowica, Łukowka, Łupawa, Łuża, Łużyca, Łyna M/ Mała Bystrzyca, Mała Panew, Mątawa, miejscowy potok w Piwnicznej Zdrój, Mierzawa, Mitręga, Młynówka, Młynówka Niwińska, Mogilnica, Mołtawa, Moszczeniczka, Mozgawka, Mszanka, Myślinka N/ Nacyna, Narew, Niebieskie źródła, Nielba, Noteć, Noteć Zachodnia, Nurzec, Nysa Łużycka O/ Obra, Ochnia, Oczko Kumaka, Odra, Olechówka, Oleśnica, Olszanka, Oława
P/ Paniówka, Pankówka, Parsęta, Pasłęka, Patoka, Pełchówka, Pełcznica, Pierłowka, Pilica, Piotrówka, Płonka, Płonka, Pogoria I, Postomia, potok - Cieszyn, Potok Chudowski, Potok Czechowicki, Potok DOA - Gliwice, Potok północny, Potok Starowiejski, Promnik, Prosna, Przełęcz Glinna, Przemsza, Przerwa, Przyrwa, Przysowa, Psina, Pstra, Pszczynka R/ Rada, Radomka, Rakówka, Rakutówka, Rawa, Reda, Rów Graniczny - Miasteczko Śląskie, Ruda, Rudka, Ruziec, Ryjak, Rykowiec, Rz. Stawek- Stoki, Rządza S/ Sajna, Samnica, San, Sapina, Sępolenka, Silnica, Skawa, Słomka, Słupia, Smródka, Soła, Sopotnia, Sopotnianka, Sowlinka, Srebrny Potok, Stabnica, Stara Noteć, staw - Drohiczyn, staw - Wejherowo, staw Amelung, staw Cygalaj, staw Grodzisk, staw Grota - Bytom, staw Maciek, staw Maroko, staw Mysłowice, Staw Podworski, staw Smerfne Oczko, staw szkolny - Wejcherowo, staw w Domaradzu, staw w lesie /Krzepielów, staw w parku - Rogów, staw w parku - Sosnowiec, staw w Parku Miejskim, stawy - Chorzów, stawy na osiedlu Tysiąclecia, stawy pożwirowe,, Stawy Tysiąclecia - Katowice, „Stawy Jana”, Stoła, Strug, Struga, Struga Denkowska, Struga Jarcewska, Strumień, strumień /Krzepielów, strumień w Bielsku Podlaskim, strumień w Gdowie, strumień w pobliżu szkoły, strumień w Rudce, strumyk Mruczek, strumyk Sępolno, Sumina, Suminka, Supraśl, Szarlejka, Szarzanka, Szczeberka, Szklanówka, Ścinawa, Ślepionka, Ślepotka, Ślęza, Świder, Święcek
T/ Trzcinica, Trzebyczka, trzy stawy - Krowiarki, Tyśmienica W/ Wapienica, Wapienniczanka, Warbulianka, Warta, Wda, Wełna, Widawa, Wieprz, Wierchomlanka, Wierzchowina, Wierzyca, Wilga, Wilkówka, Wisła, Wisłok, Wolbórka, Wożuczynka Z/ Zalew, Zalew Lubliniecki, zalew na Warcie, Zalew Zegrzyński, zbiornik na rzece Lubce, zborniki - Pyskowice, Zielona, żródło i dwa stawy/ Rogów, żródło leśne/ Pogrzebień, żródło leśne/ Rogów, źródło w parku Tworków
