Edycja I - 2003 rok

Święto Drzewa -2003 rok

Klub Gaja rozpoczął nowy program edukacyjny pt." Święto drzewa" poświęcony sadzeniu i ochronie drzew. W ramach programu odbędą się prelekcje, wystawy, wydane zostaną materiały edukacyjne. Przygotowujemy także kilka ogólnopolskich wydarzeń medialnych, m.in.: zakładanie Parków Gwiazd oraz inaugurację Święta Drzewa. Do współpracy zapraszamy szkoły, organizacje społeczne, media.

Szkoła Partnerska Klubu Gaja

Możecie sprawić, żeby Wasza szkoła została Szkołą Partnerską Klubu Gaja. Jeśli chcecie, aby Wasza Szkoła dołączyła do tej grupy, musicie podjąć pewne zobowiązania, a w zamian otrzymacie nie tylko satysfakcję z podjęcia działania dla dobra Ziemi, ale także pomoc rzeczową.
Zobowiązania:
- opłaty roczne 100 zł lub więcej
- udział w co najmniej jednej imprezie Klubu Gaja rocznie.
W zamian szkoła otrzymuje:
- darmowe materiały edukacyjne Klubu Gaja
- możliwość wyboru programów i wydarzeń 

Jak działać dla Ziemi
Pod tym tytułem ukazało się wydawnictwo Klubu Gaja w którym, znalazło się fotograficzne podsumowanie 15-letniej działalności Klubu Gaja oraz scenariusze lekcji dla nauczycieli. Są to propozycje zajęć między innymi na temat: - przyczyn powodzi i sposobów jej zapobiegania;

- ulubionych zwierząt;

- jak można chronić las;

- jesteśmy podobni - każdy z nas jest wyjątkowy.

Święto Drzewa

Konferencja prasowa w Warszawie
Klub Gaja 9 października o godz. 12.00  w Staromiejskim Domu Kultury, Rynek Starego Miasta 2 w Warszawie zorganizował konferencję prasową dotyczącą programu Święto Drzewa.

Program Święto Drzewa poświęcony jest sadzeniu i ochronie drzew. W ramach programu odbywają się prelekcje, wystawy, wydane zostały materiały edukacyjne. Partnerami programu są: Lasy Państwowe oraz Fundacja "Nasza Ziemia". Program wsparł finansowo Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Wojewódzki Fundusz ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.

Park Gwiazd w Bielsku-Białej

10 października ponad 1 000 szkół, samorządów, domów kultury w całym kraju będzie sadzić drzewa, zbierać makulaturę, przygotowywać wystawy, lekcje tematyczne, organizować festyny. 

Wspierają nas m. in.: Mira Stanisławska-Meysztowicz, Jurek Owsiak, Paweł i Łukasz Golec, Tomasza Sikora, Krzysztof Kokoryn.

10 października to będzie prawdziwe Święto Drzewa.

Dziękujemy za zainteresowanie naszym programem.

Do tej pory zgłosiło się ok. 1000 szkół, więc nasza wspólna akcja będzie dużym ogólnopolskim wydarzeniem.

Każda szkoła, która wysłała nam kartę zgłoszenia powinna po 20 września zgłosić się do najbliższego nadleśnictwa, gdzie albo umówi się na sadzenie lasu albo otrzyma bezpłatne sadzonki do posadzenia na terenie własnej szkoły. Ilość i gatunek sadzonek prosimy indywidualnie ustalać z każdym nadleśnictwem, które będą poinformowane o naszej akcji.

Ponieważ do akcji zgłosiło się dużo szkół ewentualne pytania i problemy prosimy zgłaszać do naszego biura telefonicznie 033/ 812 - 36 -94 lub e-mailem - klubgaja@klubgaja.pl

Prosimy wszystkie szkoły o przesłanie krótkich raportów, w których opiszecie własne Święto Drzewa. Ilość uczestników, ilość posadzonych drzew. To pokaże nam skalę naszego wspólnego działania. Prosimy również o przesłanie 2-3 zdjęć, które chcemy wykorzystać w naszych publikacjach oraz kserokopii artykułów prasowych.
W przesłanych materiałach załączamy także pomysły na działania, które mogą towarzyszyć sadzeniu drzew (wystawy, lekcje tematyczne, artykuły w gazetach szkolnych).
W szczególności zachęcamy do akcji "Zbieraj makulaturę, ratuj konie". Ponieważ część szkół prosiła o jej przedłużenie z radością to czynimy. Akcja trwa do końca listopada, a oprócz makulatury proponujemy również zbierać puszki. Przed wakacjami przyłączyło się do niej już część szkół, a pieniądze które nam wpłaciliście dołożyliśmy do wykupienia Gai. Koń o tym imieniu już pomaga dzieciom ze stowarzyszenia w Koronowie. Czekamy na dalsze szkoły.
Taką prostą akcją możemy oszczędzić trochę drzew, uratować konia oraz pomóc kolejnym dzieciakom. Zachęcamy także do obejmowania opieką cennych drzew w waszej okolicy.
Wierzymy, iż 10 października będzie naprawdę Świętem Drzewa.

   Jacek Bożek                       Wojciech Owczarz

   Prezes Klubu Gaja          koordynator Święta Drzewa

Święto Drzewa
Program edukacyjny Święto Drzewa jest poświęcony sadzeniu i ochronie drzew oraz popularyzacji znaczenia drzew w biosferze. Na program składają się zarówno duże ogólnopolskie wydarzenia, takie jak zakładanie Parków Gwiazd, jak i szereg wydarzeń lokalnych w całej Polsce: prelekcji, wystaw, spotkań.

Klub Gaja kontynuuje akcję „Zbieraj makulaturę – ratuj konie”. Zachęcamy Was do ogólnopolskiej zbiórki makulatury i puszek. Pieniądze z ich sprzedaży szkoły wpłacają na nasze konto, a my przeznaczymy je na akcję ratowania koni z transportu na rzeź. Każda szkoła, która pomoże nam w akcji otrzyma plakat ze zdjęciem uratowanego konia. Na zdjęciu Gaja – koń, którego wykupiliśmy, częściowo za pieniądze z akcji „Zbieraj makulaturę, ratuj konie”. Koń został przekazany Stowarzyszeniu Rodziców Dzieci Sprawnych Inaczej w Koronowie.

Oto fragment artykułu jaki ukazał się w Dzienniku Zachodnim, 10 września 2003 rok:

 "Stowarzyszenie Ekologiczno-Kulturalne Klub Gaja ma 15 lat. Urodziny potrwają przez kilka tygodni, a zostały zainaugurowane wczoraj otwarciem ścieżki edukacyjnej "Kołowróf'. To trzeci taki szlak w lasach Nadleśnictwa Bielsko-Biała. Wieczorem impreza przeniosła się do centrum handlowego Sfera, gdzie została otwarta wystawa "Jak działać dla Ziemi". Chwilę później odbyła się projekcja filmu "Sztuka dla Ziemi", z którego dochód został przeznaczony na wykupienie kolejnego konia z transportu. W czasie ostatniego pokazu, Gaja uzbierała 700 złotych. Ekolodzy dołożyli pieniądze do wykupienia klaczy, która dziś służy rodzicom i ich dzieciom ze stowarzyszenia pomagającego niepełnosprawnym w Koronowie. ...) (wol)

Drzewo Życzeń w Świerklańcu

23 sierpnia 2003 roku Klub Gaja wziął udział w imprezie plenerowej, która odbywała się w zabytkowym parku w Świerklańcu. Był to jeden z etapów w konkursie na "Złotą Miejscowość".

Konkurencja była duża, gdyż podobne imprezy odbywały się w ośmiu innych miejscowościach. Zwycięstwo Świerklańca w dużej mierze zależało od ilości punktów przyznanych za działalność proekologiczną. W ramach przygotowań Klub Gaja jeszcze przed wakacjami prowadził zajęcia w dwóch szkołach. W czasie wakacji około czterdziestoosobowa grupa dzieci odwiedziła nasz ośrodek "Bajka Klubu Gaja". Powstał wówczas scenariusz happeningu ekologicznego. Poprowadziliśmy zajęcia teatralne, by wspólnie przygotować paradę przyrody. Na samej imprezie zorganizowaliśmy między innymi: konkurs plastyczny, malowanie pamiątkowego graffiti z "Drzewem życzeń" na koszulkach. Dzięki współpracy z Lasami Państwowymi mogliśmy nagradzać sadzonkami drzew każdego kto przyniósł surowce wtórne. Podziękowania należą się też Fundacji "Domin", która specjalistycznym sprzętem wciągała dzieci na drzewo, uatrakcyjniając całe wydarzenie.

"Dzięki Klubowi Gaja z Bielska dorodny dąb parkowy zamienił się w "Drzewo życzeń". Dzieci wieszały na nim prośby, które służyć miały także innym ludziom, ale zwłaszcza środowisku naturalnemu. Emocji nie brakowało, gdyż wciągane były na linach na wysokie gałęzie. Po zmroku przeszły w paradzie przyrody na spotkanie z duchem drzewa, który obiecywał spełnić życzenia. Światło popłynęło do nieba, a potem niebo rozbłysnęło feerią sztucznych ogni. Za paczkę posegregowanych śmieci od Nadleśnictwa Świerklaniec można było dostać tego dnia drzewko do zasadzenia w domu. Zapełniono trzy olbrzymie kontenery."
Dziennik Zachodni, 25 sierpnia 2003 rok.

Impreza wyszła świetnie i możecie pogratulować zarówno nam jak i Świerklańcowi, który wygrał i zdobył tym samym tytuł "Złotej Miejscowości".

DĘBY

Drzewa spotykamy, na co dzień, przechodzimy koło nich obojętnie, nie obdarzając nawet przelotnym spojrzeniem. A są one skarbnicą tajemnic pradawnych, biologicznych, kulturowych i tych nie nazwanych. Nie są to jednak tajemnice niedostępne. Każdy człowiek może je poznać. Musi jednak posiąść rzadką cechę uważności, która pozwala z otwartym umysłem wchodzić w bezpośredni kontakt z drugą istotą.

Drzewa fascynowały mnie od zawsze. Teraz, gdy w Klubie Gaja prowadzę ścieżki dydaktyczne robię to z nieustającą miłością i podziwem dla nich. Chcę opowiedzieć wam o nich. Specyfiką drzew jest ich uniwersalność, charakterystyczna mnogość zastosowań.
W kolejnych artykułach będę przybliżać wam sylwetki drzew tak abyście sami mogli oprowadzić po waszych ścieżkach innych.
Drzewem, które z pewnością wszyscy znają jest dąb. Rośnie wolno, żyje bardzo długo - kilkaset lat. Jest symbolem siły, dostojeństwa, długowieczności i mocy. Uważany był za króla drzew i nasi władcy chcąc dodać majestatu toczonym naradom i sporom, siadali w jego cieniu. W pogańskich mitologiach dąb związany był z bóstwami gromowładnymi takimi jak Perun, Thor czy Zeus.

Unikano go w czasie burzy gdyż ściągał pioruny. Dąb używany był i ciągle jest w wielu gałęziach przemysłu. Od zawsze pozyskiwano z niego drewno, będące cennym surowcem w budownictwie, meblarstwie, bednarstwie. Właściwości drewna dębowego ulegają wzmocnieniu pod wpływem wody i po setkach lat powstaje z niego tzw. "polski heban", surowiec o niezwykłym kolorze, twardości i wytrzymałości. W średniowieczu uprawiano dąbrowy na znacznych obszarach w celu pozyskiwania żołędzi, będących podstawowym pokarmem w początkowym etapie hodowli dzików. Kora dębu ma właściwości lecznicze, jest surowcem stosowanym i dzisiaj w przemyśle farmaceutycznym. Z kory uzyskuje się też związki chemiczne wykorzystywane w garbarstwie i farbiarstwie. Tkaniny farbowane w naturalnych barwnikach charakteryzują się specyficznym i surowym pięknem. W Polsce występują trzy gatunki rodzime dębu; dąb bezszypółkowy, szypółkowy i omszony. Spotykamy je w parkach, lasach, osiedlach. Są świetnymi drzewami alejowymi i przydrożnymi. W Polsce większość drzew pomnikowych to właśnie dęby. Coraz rzadsze są natomiast czyste kompleksy leśne tzw. Dąbrowy Świetliste - lasy o niezwykłych wartościach regeneracyjnych, polecane jako miejsca o wielkich walorach estetycznych i uzdrawiających. Dęby są jednymi z najbardziej biotycznych drzew. Swoim istnieniem zapewniają siedlisko życia dla około 800 gatunków innych roślin i zwierząt. Często są sadzone jako drzewa upamiętniające ważne wydarzenia. Kiedyś sadzona je z okazji narodzin syna. Gdy rodziła się córka sadzono lipę, ale to opowieść o kolejnym drzewie w kolejnym "Współodczuwaniu".

Karinia Bielawska

Ps. Powiadają, że najlepsze opowieści można usłyszeć w szumie liści starych dębów, wiec zachęcam was wszystkich do wsłuchiwania się w nie.

Drzewa Życia

Człowiek od początku swego istnienia zauważał drzewa. Podobnie jak on miały pozycję wertykalną, unikalną w świecie przyrody i może dlatego były postrzegane jako coś osobliwego i niezwykłego. Dla archaicznej osobowości drzewo stanowiło cały kosmos - powtarzało go, reasumując i symbolizując. Było tą cząstką świata, która najpełniej odtwarzała całość.
We wszystkich kulturach istniały Święte drzewa, zwane różnie, w zależności od tego, którą właściwość wszechświata przywoływały bądź uosabiały. Istniały więc drzewa: Życia, Wiedzy, Drzewa Kosmiczne.
 Drzewo Życia istniało już w najstarszych warstwach życia religijnego (Australia, Chiny, Indochiny, Indie, Fenicja, Mezopotamia).Utożsamiane było ze źródłem nieśmiertelności. Oznaczało moc. Moc porządku życia. Przez swoje cykliczne obumieranie i odradzanie obrazowało niewyczerpalną płodność absolutnej rzeczywistości. Posiadało zdolność ciągłego wzrostu i regeneracji, w nim krążyła też żywica (samo słowo nawiązuje już do elementu życia). Drzewo Życia powraca do nas w wielu baśniach, legendach i opowieściach, wspominając choćby biblijny Raj, gdzie oprócz intrygującego Drzewa Poznania, istniało właśnie ono, obdarzające życiem, młodością i nieśmiertelnością.

Drzewo Wiedzy (Poznania, Wiadomości) istniało w starożytnym Egipcie, Indiach, występuje w Starym i Nowym Testamencie, a przez nie żyło w umysłach ludzi średniowiecznej i nowożytnej Europy. Jego owoce dawały zdolność rozróżniania dobra od zła, umożliwiały głębszy wgląd w otaczającą rzeczywistość. Cena tych owoców była jednak niezmiernie wysoka, a ich zdobycie trudne i ryzykowne.
Drzewo Kosmiczne występuje we wszystkich kulturach. Gigantyczne drzewo obrazujące Kosmos. W Upaniszadach zwane jest Aśwattha. Opisywane jest w pozycji odwróconej, symbolizującej zstępujący ruch stwarzania. Pokazujący, że korzenie życia tkwią w Niebie, a nasze Życie, wszystko, co nas otacza, to Gałęzie, Konary splecione ze wszystkich Żywiołów: Ziemi, Wody, Powietrza, Ognia i Eteru. Odwrócone drzewo kojarzy się też ze stwierdzeniem Platona, o nie do końca uznanej autentyczności, które ukazuje człowieka jako odwrócone drzewo. Tak jakbyśmy mieli chodzić konarami po Ziemi, a głowę, czyli korzenie, mieć w słońcu. W dziwny sposób wiąże się to ze stwierdzeniem Darwina dotyczącym lokalizacji roślinnych mózgów właśnie w korzeniach.
Drzewo Kosmiczne stanowi również Oś Świata - Axis mundi, centrum, wokół którego wszystko się obraca. Oś ta przenika wszystkie warstwy Świata od najniższych piekieł po najwyższe nieba. Jednym z bardziej znanych Drzew - Osi jest Igdrasil, olbrzymi Jesion Skandynawii - utrzymująca wszystko podpora Świata.

Zawsze istniały miejsca Święte, miejsca "Sacrum", gdzie człowiek mógł się skontaktować ze sferą Ducha. Do stworzenia takiej przestrzeni niezbędne było Drzewo i Kamień. Często też pojawiała się Woda. Tworzyło to mikrokosmiczny krajobraz odzwierciedlający całość. Takim miejscem były Święte Gaje. W nich to oddawano cześć nie drzewom, ale temu, co sobą reprezentowały. Szacunek im okazywany był wyrazem uznania dla przyrody za jej niezmordowaną i płodną twórczość oraz dla Życia we wszystkich jego odmianach.

Ludzi z Drzewami zawsze łączyły więzy mistyczne, ale przede wszystkim wiązały i wiążą zależności biologiczne. Przetrwanie lasów to warunek ciągłości istnienia biosfery, a w niej naszej kultury i cywilizacji. Drzewa pełnią rolę swoistych "sejsmografów" biosfery, ale też pneumatosfery - sfery ducha, emocji i nastroju. Stan otaczających nas drzew określa stan kultury, który sobą prezentujemy. Często zapominamy, że drzewa, oprócz wartości ekonomicznej, posiadają i inne wartości. Drzewa współtworzą logikę, piękno i dobro świata. Stanowią wartość estetyczno - etyczną.
Zanikanie lasów to katastrofa ekologiczna, która z trudem dociera do świadomości ogółu. Pomimo licznych ostrzeżeń i uwag, ludzie nie potrafią uwierzyć, że sami codziennie przyczyniają się do swojej własnej zagłady. Ciągle popularny jest typ prymitywnej świadomości charakteryzujący się lekkomyślnością, krótkowzrocznością i lekceważeniem groźnych zjawisk. Skrajnym przykładem współczesnego podejścia do drzew jest traktowanie pseudonormatywne, które degraduje drzewa do roli obiektów wywołujących kolizje, zagrażających mieniu i życiu ludzi, za usuwanie których wystarczy pobrać opłaty lub kary.

Warto, byśmy dziś nauczyli się spoglądać na drzewa z dawno zapomnianym szacunkiem i zrozumieli, że nadal warunkują one nasze życie. Że ich potrzebujemy, a one nie są w stanie przed nami uciec. Najwyższy czas zacząć je chronić i kochać tak, jak na to zasługują. I jak tylko my to potrafimy. 

Karina Bielawska
Na podstawie - M. Eliade "Traktat o historii religii"
  - M. Siewniak artykuł "Dendrologia"

"Jak działać dla Ziemi" wystawa edukacyjna Klubu Gaja

Jak pomagać Ziemi?

Jak obronić skazane na wycięcie drzewo koło Twojego domu?

Jak oczyścić rzekę?

Jak uratować konia przed "transportem śmierci"?

Pracując w Klubie Gaja często spotykamy się z takimi pytaniami. Nasza praca, prowadzone interwencje, akcje i kampanie są próbą odpowiedzi. Przede wszystkim musisz chcieć zmienić rzeczywistość, której nie akceptujesz. Czasami katowanego psa możesz uratować jednym telefonem, drzewo przeznaczone do wycinki jednym dobrze napisanym pismem. Ale to tylko czasami. Zwykle takie interwencje wymagają dużo czasu, determinacji i wiedzy. O tym jest nasza wystawa.

Wystawa prezentuje realizowane przez Klub Gaja działania proekologiczne, od tych najprostszych (sadzenie drzew, czyszczenie potoków, sprzątanie terenów zielonych), aż po różnorodne akcje, happeningi, spektakle uliczne.

Są to wybrane elementy naszej pracy, które jak sądzimy, mogą być inspiracją dla osób i organizacji chcących ... działać dla Ziemi.

Wystawa była już prezentowana w Staromiejskim Centrum Kultury w Krakowie,  w Miejskim Ośrodku Kultury w Opolu, w Miejskim Centrum Kultury w Lublinie,w Integracyjnym Klubie Artystycznym WINDA w Gdańsku.