NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA (FAQ)

1. 15. W jaki sposób wybrać odpowiedni gatunek drzewa do miejsca jego posadzenia?
Wybierając drzewo, które chcemy posadzić powinniśmy zwrócić uwagę na trzy podstawowe czynniki: wilgotność podłoża, żyzność gleby oraz nasłonecznienie. Kierując się właśnie tymi trzema podstawowymi czynnikami powinniśmy wybrać właściwy w danej sytuacji gatunek drzewa. Poniżej przedstawiamy podstawowy opis wymagań najpopularniejszych gatunków polskich drzew. Sosna – jest to najpopularniejszy gatunek drzewa w naszym kraju i w związku z tym ma bardzo szerokie możliwości przystosowawcze do różnych warunków glebowych i wilgotnościowych jednak jest do gatunek wymagający dosyć dużego nasłonecznienia. Świerk – gatunek wymagający dużej ilości wilgoci w glebie a zwłaszcza w jej górnej warstwie i dużej ilości opadów, dlatego też w swoim naturalnym zasięgu najlepiej rośnie w górach i północno-wschodniej Polsce. Co do żyzności gleby oraz dostępności światła jest gatunkiem średnio wymagającym. Świerk jest gatunkiem bardzo wrażliwym na wiosenne przymrozki, więc nie powinno się go sadzić w zagłębieniach terenu, w których zbiera się zimne powietrze. Jodła – jest gatunkiem wymagającym gleb żyznych natomiast jej zapotrzebowanie na wodę jest średnie. Natomiast jodła ze wszystkich polskich gatunków drzew najlepiej znosi brak światła tak bardzo, że nie powinno się jej sadzić w miejscach mocno nasłonecznionych w związku z tym powinniśmy ją sadzić w miejscach ocienionych. Należy też pamiętać, że jodła jest drzewem, które bardzo powoli rośnie zwłaszcza w młodym wieku. Źle znosi przymrozki wiosenne. Modrzew – w przeciwieństwie do jodły jest drzewem wymagającym bardzo dużej ilości światła i jest jednym z najszybciej rosnących naszych drzew zwłaszcza w młodym wieku. Bardzo odporny na niskie temperatury natomiast nie lubi terenów podmokłych. Co do żyzności gleby jest drzewem średnio wymagającym. Ciekawostką tego drzewa jest fakt, iż modrzew, jako jedyne z naszych drzew iglastych zrzuca igły na zimę. Dąb – w Polsce występują dwa rodzime gatunki dębów: szypułkowy i bezszypułkowy. Oba gatunki są drzewami wymagającymi dobrych gleb. Dąb szypułkowy dobrze rośnie w miejscach podmokłych natomiast bezszypułkowy zdecydowanie preferuje miejsca bardziej suche. Dęby wymagają światła jednak znoszą także ocienienie boczne. Jest to drzewo wrażliwe na przymrozki. Buk – jest gatunkiem, które wybitnie lubi cień, ma duże wymagania, co do żyzności gleby. Drzewo bardzo wrażliwe zarówno na mrozy jak i na przymrozki. Co do wilgotności ma średnie wymagania natomiast źle znosi zarówno nadmiar jak i niedobór wilgoci. Buki rosną bardzo wolno zwłaszcza w młodym wieku. Lipa – w Polsce występują dwa rodzime gatunki lip: drobnolistna i szerokolistna. Jak można się łatwo domyślić można je rozpoznać i rozróżnić po wielkości liści. Lipy te różnią się także wymaganiami siedliskowymi. Lipa drobnolistna jest bardziej odporna na niskie temperatury. Oba gatunki lip wymagają natomiast gleb żyznych i średnio wilgotnych. Dobrze znoszą ocienienie. Kwiaty mogą być wykorzystywane do przygotowywania herbat. Klon – w Polsce występują trzy gatunki klonów. Klon: zwyczajny, jawor i polny. Klon zwyczajny jest najbardziej rozpowszechnionym rodzajem klonów w kraju. Drzewo to wymaga żyznych średnio wilgotnych gleb. Jawor jest gatunkiem górskim i lubi rosnąć w wilgotnych miejscach. Klon polny jest najbardziej wrażliwym gatunkiem klonów na niskie temperatury. Brzoza – bardzo odporna na niskie temperatury wymaga dużej ilości światła. Można ją sadzić na glebach bardzo ubogich i suchych. Jest drzewem szybko rosnącym zwłaszcza w młodości. Olsza - w Polsce pospolicie występują dwa gatunki. Olsza czarna, która rośnie głównie na niżu oraz olsza szara, która jest gatunkiem typowo górskim. Olsza jest drzewem, które rośnie na terenach podmokłych zwłaszcza w dolinach rzek w wyniku, czego jest bardzo wrażliwa na suszę. Wymaga dużej ilości światła. Bardzo dobrze znosi niskie temperatury.
2. 14. W jaki sposób i kiedy należy sadzić drzewa?
Przede wszystkim należy pamiętać, iż drzewa należy sadzić przed rozpoczęciem przez rośliny okres wegetacyjnego lub po jego zakończeniu, czyli wczesną wiosną lub późną jesienią. Wyjątek stanowią sadzonki z tak zwanym zakrytym systemem korzeniowym, czyli z grudką ziemi wokół korzeni. Takie drzewa możemy sadzić przez cały rok. Podczas sadzenia drzewa należy zwrócić uwagę na dwie podstawowe sprawy: po pierwsze korzenie sadzonki nie powinny być zawinięte. Musimy pamiętać, aby korzenie skierowane były pionowo w dół do ziemi, dlatego też należy przygotować odpowiednio głęboki dołek lub jeśli jest to niemożliwe np. przez bardzo kamieniste podłoże to można skrócić system korzeniowy sadzonki ( należy tu jednak uważać, aby korzenie nie były krótsze niż 1/3 wysokości nadziemnej części drzewka.). Drugą sprawą, o której powinniśmy pamiętać to odpowiednia głębokość posadzenia drzewka a mianowicie powinno ono rosnąć tak samo jak na szkółce ewentualnie 1 lub 2 centymetry głębiej. Głębokość posadzenie drzewka możemy poznać po tzw. szyjce korzeniowej, czyli niewielkim zgrubieniu w miejscu gdzie kończą się korzenie. W przypadku sadzenia drzewa na glebie bardzo ubogiej np. piaszczystej dobrze jest obsypać korzenie ziemią ogrodniczą, aby ułatwić sadzonce przyjęcie się. Dobrze jest również podlać świeżo zasadzone drzewko. Ważne jest także, aby podczas sadzenia drzew nie sadzić ich pod liniami energetycznymi czy telefonicznymi oraz w bezpośredniej bliskości infrastruktury pod powierzchnią gleby takiej jak wodociąg, kanalizacja, instalacje gazowe itp. Posadzenie drzew w takich miejscach spowodować może, iż za kilka lat pojawi się problem i będzie trzeba wtedy drzewo przyciąć lub nawet wyciąć. Natomiast dobrze wybrane miejsce daje gwarancję, iż nasze drzewko będzie mogło rosnąć bez szkody dla infrastruktury ludzkiej.
3. 13. Często podczas spacerów w lesie zauważam jeżdżące po lesie motocykle i quady. Czy wolno im jeździć po lesie, a jeśli nie to gdzie mogę to zgłosić?
Często osoby poruszające się quadami oraz innymi pojazdami mechanicznymi przystosowanymi do uprawiania sportów ekstremalnych poruszają się po szlakach turystycznych i innych ścieżkach leśnych przygotowanych do ruchu pieszego. Niestety część z tej grupy osób mylnie rozumie kontakt z przyrodą, jako jej beztroskie penetrowanie przy pomocą różnego rodzaju pojazdów mechanicznych. Szukają oni wrażeń i satysfakcji w penetrowaniu terenów trudno dostępnych, „dzikich”, miejsc gdzie niewiele osób może dotrzeć, miejsc, które przeważnie są terenami cennymi przyrodniczo. Warto zwrócić uwagę, iż quady i inne pojazdy mechaniczne na ścieżkach leśnych powodują przeważnie także zagrożenie dla turystów pieszych oraz duży dyskomfort w ich wypoczynku i relaksu. Niestety nie przeszkadza to miłośnikom quadów, samochodów terenowych, skuterów śnieżnych czy motocykli do wjeżdżania na tereny leśne zarówno na nizinach jak i terenach górskich, co powoduje niszczenie miejsc cennych przyrodniczo oraz płoszenie zwierząt zamieszkujących te tereny. Przeważnie osoby jeżdżące quadami czy motocyklami po lesie czynią to nielegalnie. Dokładnej odpowiedzi, kiedy i na jakich zasadach można poruszać się pojazdami silnikowymi po lesie należy szukać w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679, z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 29. ust. 1 tejże ustawy: „Ruch pojazdem silnikowym, zaprzęgowym i motorowerem w lesie dozwolony jest jedynie drogami publicznymi, natomiast drogami leśnymi jest dozwolony tylko wtedy, gdy są one oznakowane drogowskazami dopuszczającymi ruch po tych drogach. Nie dotyczy to inwalidów poruszających się pojazdami przystosowanymi do ich potrzeb.” Zgodnie z art. 29 ust 3. tejże ustawy przepisy te nie dotyczą wykonujących czynności służbowe lub gospodarcze: „1) pracowników nadleśnictw; 2) osób nadzorujących gospodarkę leśną oraz kontrolujących jednostki organizacyjne Lasów Państwowych; 3) osób zwalczających pożary oraz ratujących życie lub zdrowie ludzkie; 4) funkcjonariuszy Straży Granicznej chroniących granicę państwową oraz funkcjonariuszy innych organów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i porządek publiczny; 5) osób wykonujących czynności z zakresu gospodarki łowieckiej oraz właścicieli pasiek zlokalizowanych na obszarach leśnych; 6) właścicieli lasów we własnych lasach; 7) osób użytkujących grunty rolne położone wśród lasów; 8) pracowników leśnych jednostek naukowych, badawczo-rozwojowych i doświadczalnych, w związku z wykonywaniem badań naukowych i doświadczeń z zakresu leśnictwa i ochrony przyrody; 9) wojewódzkich konserwatorów przyrody oraz pracowników Służb Parków Krajobrazowych; 10) osób sporządzających plany urządzenia lasu, uproszczone plany urządzenia lasu lub inwentaryzację stanu lasu, o której mowa w art. 19 ust. 3.” Zatem ruch motocykli i quadów dopuszczony jest w określonych warunkach i dotyczy przede wszystkim pracowników Lasów Państwowych. Niestety większość motocykli i quadów poruszających się po naszych lasach wjeżdża tam bez zezwolenia. Jeśli zauważymy takie przypadki należy natychmiast telefonicznie poinformować najbliższy Komisariat Policji oraz nadleśnictwo lub straż leśną. Jeśli mamy taką możliwość należy wykonać dokumentacje zdjęciową lub sfilmować zdarzenie, a następnie przekazać zdjęcia lub film Policji lub nadleśnictwu. Warto pamiętać, iż straż leśna także może zatrzymać, wylegitymować a nawet ukarać mandatem osobę wjeżdżającą bez pozwolenia na teren lasów państwowych. Dokładny opis praw strażników leśnych zawarto w art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, w którym czytamy, iż strażnicy leśni mają prawo do: „1) legitymowania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia, jak również świadków przestępstwa lub wykroczenia, w celu ustalenia ich tożsamości; 2) nakładania oraz pobierania grzywien, w drodze mandatu karnego, w sprawach i w zakresie określonych odrębnymi przepisami; 3) zatrzymywania i dokonywania kontroli środków transportu na obszarach leśnych oraz w ich bezpośrednim sąsiedztwie, w celu sprawdzenia ładunku oraz przeglądania zawartości bagaży, w razie zaistnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary; 4) przeszukiwania pomieszczeń i innych miejsc, w przypadkach uzasadnionego podejrzenia o popełnienie przestępstwa, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania karnego; 5) ujęcia na gorącym uczynku sprawcy przestępstwa lub wykroczenia albo w pościgu podjętym bezpośrednio po popełnieniu przestępstwa oraz jego doprowadzenia do Policji; 6) odbierania za pokwitowaniem przedmiotów pochodzących z przestępstwa lub wykroczenia oraz narzędzi i środków służących do ich popełnienia; 7) prowadzenia dochodzeń oraz wnoszenia i popierania aktów oskarżenia w postępowaniu uproszczonym, jeżeli przedmiotem przestępstwa jest drewno pochodzące z lasów stanowiących własność Skarbu Państwa, w trybie i na zasadach określonych w Kodeksie postępowania karnego; 8) prowadzenia postępowania w sprawach o wykroczenia oraz udziału w rozprawach przed kolegium do spraw wykroczeń w charakterze oskarżyciela publicznego i wnoszenia środków zaskarżania do sądów rejonowych od rozstrzygnięć kolegium w sprawach zwalczania wykroczeń w zakresie szkodnictwa leśnego; 9) noszenia broni palnej długiej i krótkiej lub gazowej oraz ręcznego miotacza gazowego; 10) żądania niezbędnej pomocy od instytucji państwowych, zwracania się o taką pomoc do jednostek gospodarczych, organizacji społecznych, jak również w nagłych przypadkach do każdego obywatela o udzielenie doraźnej pomocy, na zasadach określonych w ustawie o Policji.” Zatem zawsze jak zauważymy quady, motocykle lub inne pojazdy silnikowe na terenie lasów poza drogami publicznymi lub oznakowanymi odpowiednimi drogowskazami drogami leśnym warto poinformować Policję oraz najbliższe nadleśnictwo i straż leśną z prośbą o interwencję i sprawdzenie czy dany pojazd ma prawo poruszać się po lesie.
4. 12. Nad rzeką w pobliżu mojego miasta zachował się cenny kilkuhektarowy las łęgowy. Czy i w jaki sposób można spróbować ochronić ten las?
Lasy łęgowe występujące w dolinach rzecznych i terenach podmokłych są coraz rzadszym siedliskiem przyrodniczym w Polsce i Europie, dlatego też naszym wspólnym dążeniem powinna być próba objęcia takich obszarów jedną z form ochrony prawnej wskazanych w ustawie o ochrony przyrody. Art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004r. Nr 92 poz. 880 z późn. zm.) wymienia następujące formy ochrony przyrody: 1) parki narodowe; 2) rezerwaty przyrody; 3) parki krajobrazowe; 4) obszary chronionego krajobrazu; 5) obszary Natura 2000; 6) pomniki przyrody; 7) stanowiska dokumentacyjne; 8) użytki ekologiczne; 9) zespoły przyrodniczo-krajobrazowe; 10) ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów. Czynnikiem decydującym, którą z wymienionych powyżej form ochrony prawnej należy zastosować przy obejmowaniu ochroną tego terenu jest m. in. stopień zachowania siedliska i walorów przyrodniczych opisanego lasu łęgowego. Poniżej opis 4 form ochrony przyrody wskazanych w ustawie o ochronie przyrody, jakie mogą zostać zastosowane do tego typu siedlisk: 1. obszar chronionego krajobrazu, który zgodnie z treścią art. 23. ust. 1. ustawy o ochronie przyrody - obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych. 2. użytek ekologiczny – określony przez treść art. 42 ustawy o ochronie przyrody, gdzie - użytkami ekologicznymi są zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania. 3. zespół przyrodniczo-krajobrazowy, którym, zgodnie z treścią art. 43 ustawy o ochronie przyrody - jest fragmentem krajobrazu naturalnego i kulturowego zasługujący na ochronę ze względu na jego walory widokowe lub estetyczne. 4. rezerwat przyrody, który zgodnie z treścią art. 13. ust. 1. ustawy o ochronie przyrody - obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi. Objęcie ochroną prawną wskazanych powyżej form ochrony przyrody następuje: 1. obszar chronionego krajobrazu - w drodze rozporządzenia wojewody; 2. użytek ekologiczny - w drodze rozporządzenia wojewody albo uchwały rady gminy, jeżeli wojewoda nie ustanowił tych form ochrony przyrody; 3. zespół przyrodniczo-krajobrazowy - w drodze rozporządzenia wojewody albo uchwały rady gminy, jeżeli wojewoda nie ustanowił tych form ochrony przyrody; 4. rezerwat przyrody - w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska, które określa jego nazwę, położenie lub przebieg granicy i otulinę, jeżeli została wyznaczona, cele ochrony oraz rodzaj, typ i podtyp rezerwatu przyrody, a także sprawującego nadzór nad rezerwatem. Opisany powyżej stan jest aktualny na dzień 30 marca 2009 roku. Należy jednak pamiętać, iż na kwiecień 2009 roku zapowiadana jest tzw. Ustawa kompetencyjna, która ma wprowadzić daleko idące zmiany związane z kompetencjami urzędów w zakresie powoływania jak i zniesienia danej formy ochrony przyrody przez poszczególne urzędy, a zatem ulec powinny organy, do których przekazywać będziemy wnioski o powoływanie danej formy ochrony prawnej. W zależności, którą formę ochrony prawnej należy zastosować do danego terenu należy zwrócić się koniecznie pisemnie z wnioskiem do urzędu wskazanego w ustawie o ochronie przyrody, jako władnego do powoływania danej formy ochrony przyrody. Do wniosku należy załączyć opis walorów przyrodniczych tego miejsca – jeśli takowy posiadamy, lub też zawrzeć we wniosku prośbę o przeprowadzenie waloryzacji przyrodniczej tego miejsca, który to dokument powinien nam odpowiedzieć na pytanie czy i którą formę ochrony należy zastosować w tej konkretnej sytuacji. W przypadku użytku ekologicznego i zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, jeśli nasz wniosek nie uzyska akceptacji ze strony rady gminy można wniosek taki skierować do właściwego wojewody (stan na 30 marca 2009). Warto także zwrócić się o wsparcie naszego wniosku do pozarządowej organizacji ekologicznej zajmującej się ochroną przyrody, która działa na naszym terenie, a także poprosić lokalną prasę o nagłośnienie sprawy i wsparcie naszych dążeń do objęcia danego terenu ochroną prawną i śledzenia losów sprawy. Kolejnym naszym sojusznikiem są nasi znajomi, przyjaciele, rodzina, która może wesprzeć nasz wniosek i wysyłać osobne wnioski poparcia dla inicjatywy ochrony danego terenu. Wszystkie te czynności mogą wspomóc proces próby objęcia danego terenu ochroną prawną i doprowadzić do jego ochrony.
5. 11. Firma, która kopie rowy pod kanalizację prowadzi wykop tuż przy drzewie, tak, że większość korzeni a niektóre z nich bardzo grube są zniszczone. Czy wolno tak blisko drzewa kopać i niszczyć ich korzenie? Przecież to będzie miało wpływ na żywotność tego drzewa.
Art. 82 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 Nr 228, poz. 880 z późn. zm) stanowi, iż „prace ziemne oraz inne prace związane z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, prowadzone w obrębie bryły korzeniowej drzew lub krzewów na terenach zieleni lub zadrzewieniach powinny być wykonywane w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom”. Zatem w tej sprawie należy zwrócić się telefonicznie a następnie także pisemnie do właściwego terenowo urzędu miasta lub gminy z prośbą o interwencje oraz informacje o wynikach interwencji urzędu. W przypadku, gdy firma prowadząca prace dopuściła się zniszczenia drzewa poprzez zniszczenie jego systemu korzeniowego urząd miasta lub gminy zgodnie z art. 88 ust 1 pkt. 1 ustawy o ochronie przyrody powinien podjąć działania w celu wymierzenia kary administracyjne za te działania. Art. 88. ust. 1 ustawy o ochronie przyrody mówi wyraźnie, iż: „Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: pkt. 1 zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności”. Kolejne ustępy artykułu 88 przybliżają termin płatności kary oraz sposób umarzania kary pieniężnej. Wysokość kary pieniężnej oraz sposób jej ustalenia za zniszczenia drzew ustawodawca wskazał w art. 89 ustawy o ochronie przyrody.
6. 10. Sąsiad zniszczył na mojej posesji dwa drzewa podlewając je jakąś substancją tak, że drzewa uschły. Co mogę zrobić, gdzie to zgłosić?
W tej sytuacji mamy dwie możliwości dochodzenia swych racji. Po pierwsze umożliwiają nam to zapisy ustawy o ochronie przyrody po drugie kodeksu karnego. Przepis art. 288 § 1 kodeksu karnego wskazuje, iż „kto cudzą rzecz niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.” Przepis art. 288 § 2 mówi także, iż „w wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.” Drzewo na naszej prywatnej posesji można uznać za rzecz, która do nas należy, a zatem zapis art. 288 § 1 kodeksu karnego jest jak najbardziej właściwy w tej sprawie. Podlewanie drzew należących do nas substancją, która spowodowała ich uschnięcie można traktować, jako zniszczenie naszej własności, a zatem i ta przesłanka art. 288 § 1 kodeksu karnego została spełniona. Jednocześnie warto zwrócić uwagę na zapis art. 288 § 4 kodeksu karnego, który wskazuje, iż „ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 2 następuje na wniosek pokrzywdzonego”. Zatem w tej sytuacji, jeśli zdecydujemy się, na wykorzystanie zapisów kodeksu karnego powinniśmy osobiście, jako właściciel podjąć działania w celu ukarania sprawcy zniszczenia drzew, których jesteśmy właścicielem, a zatem zniszczenia naszego mienia. Drugim istotnym instrumentem, który możemy wykorzystać jest zapis art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 Nr 228, poz. 880 z późn. zm), w którym czytamy, iż „wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: 1) zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności”. Termin płatności kary oraz sposób umarzania kary pieniężnej zawarte są w następnych ustępach artykułu 88 tejże ustawy. Art. 89 ustawy o ochronie przyrody przybliża wysokość kary pieniężnej oraz sposób jej ustalenia za zniszczenia drzew. Więcej o przebiegu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzania administracyjnej kary pieniężnej znajduje się w odpowiedzi na pytanie nr 2. Należy pamiętać, iż ważne jest, aby wykonać dokumentację zdjęciową (najlepiej, aby były to zdjęcia ukazujące drzewa przed zniszczeniem i po ich zniszczeniu). Jeśli nam się udało lub jeśli jest to możliwe należy koniecznie zrobić zdjęcia lub dokumentację filmową ukazującą podlewanie drzew przez sąsiada substancją, która powoduje jego uschnięcie. Ponadto warto także poprosić instytucje, które mogą przeprowadzić badanie próbek drzewa lub gleby wokół drzewa, aby ustalić przyczyny uschnięcia drzew. Można skontaktować się w tej sprawie np. z Instytutem Ochrony Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego. Ekspertyza taka będzie niezmiernie ważna, jako dowód w sprawie zarówno dla urzędu miasta lub gminy, gdy skorzystamy z zapisów ustawy o ochronie przyrody jak i dla sądu, jeśli zdecydujemy się użyć zapisów kodeksu karnego.
7. 9. W mojej miejscowości w zabytkowym parku przy zabytkowym pałacu właśnie wycinane są piękne stare drzewa. Czy wolno wycinać drzewa w zabytkowym parku, a jeśli nie to gdzie tą sprawę mogę zgłosić?
Odpowiedzi, w jaki sposób należy postępować w przypadku wycinki drzew leżących na terenach wpisanych do rejestru zabytków należy szukać w ustawie o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 Nr 228, poz. 880 z późn. zm), który brzmi „Usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela.” Nas w tej konkretnej sytuacji interesuje właśnie zawarte w ust. 1 zastrzeżenie wskazujące na ust. 2 art. 83. Otóż art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody mówi, iż „zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków wydaje wojewódzki konserwator zabytków”. Zatem w tym przypadku decyzji na wycinkę drzew nie wydaje (jak w większości przypadków) właściwy urząd miast lub gminy tylko właśnie wojewódzki konserwator zabytków. Powinniśmy, zatem w pierwszej kolejności upewnić się, iż dany pałac oraz park przypałacowy faktycznie są wpisane do rejestru zabytków. Jeśli teren ten jest wpisany do rejestru zabytków należy telefonicznie a następnie pisemnie zwrócić się do wojewódzkiego konserwatora przyrody z prośbą o interwencję i sprawdzenie czy wycinka drzew odbywa się na podstawie decyzji konserwatora. Ponadto możemy w piśmie do wojewódzkiego konserwatora przyrody zapytać o powody wycinki, jeśli decyzja zezwalająca została wydana. W sytuacji, gdy po odpowiedzi konserwatora nadal mamy zastrzeżenia, co do zasadności decyzji możemy poprosić działającą na danym terenie pozarządową organizację ekologiczną o zainteresowanie się sprawą i próbą wyjaśnienia naszych wątpliwości.
8. 8. Często widzę przeważnie na wiosnę jak przycina się drzewa w mieście. Skala tego zjawiska jest tak duża, że chciałem się zapytać o rolę, jaką odgrywają drzewa i zieleń miejska w systemie ekologicznym miasta?
Niestety bardzo często pod pozorem pielęgnacji zieleni, co roku w szczególności na wiosnę dochodzi w wielu miastach Polski do dewastacji drzew. Na nieszczęście nie wszyscy mamy świadomość roli, jaką zieleń spełnia w ekosystemie miejskim i jakie duże straty przynosi każdemu z nas wycinanie i okaleczanie drzewa przez nieudolne cięcia zwane niesłusznie pielęgnacją. Działania podejmowane nierzadko w miastach należałoby raczej nazwać dewastacją. Zieleń miejska to przede wszystkim płuca dla miasta. Drzewa w mieście są podstawowym dostarczycielem tlenu. Drzewa oraz krzewy, pochłaniają z atmosfery dwutlenek węgla wykorzystując go do procesu fotosyntezy produkując jednocześnie tak ważny dla nas tlenu. Dobrym przykładem uzmysławiającym ile tlenu produkują dla nas drzewa może być informacja, iż jak szacuje Prof. Hereźniak jeden stuletni buk produkuje 1,7 kg tlenu na godzinę, co daje w sezonie wegetacyjnym 3500 kg na rok. Jest to ilość potrzebna dla około 10 osób. Ponadto należy zwrócić uwagę na fakt, iż drzewo takie pochłaniania 4800 kg CO₂ na rok. W środowisku miejskim są to bardzo znaczące ilości. Prof. Hereźniak zwraca także uwagę, iż jedno 100-letnie drzewo potrafi zrównoważyć aż 1700 drzew 10-letnich. Kolejną istotną rolą drzew w mieście jest mechaniczne filtrowanie zanieczyszczeń pyłowych i gazowych. Trzeba pamiętać, że spaliny samochodowe emitujące toksyczne gazy i metale ciężkie absorbowane są w mieście właśnie głównie przez drzewa i krzewy. Drzewo liściaste w średnim wieku potrafi w ciągu sezonu wegetacyjnego wchłonąć zanieczyszczenia emitowane przy spalaniu około 130 kg paliwa. Ponadto szpalery, parki i inne większe zgrupowania zieleni wpływają korzystnie na ruchy mas powietrza, łagodząc wiejące wiatry w szczególności wśród budynków. Ponadto drzewa w mieście reguluje temperaturę i wilgotność powietrza oraz stosunki wodne w glebie. Są naszym naturalnym sprzymierzeńcem w tłumieniu hałasów, mają korzystny wpływ na nasza psychikę. Zieleń miejska to także miejska oaza przyrody. Dzięki drzewom gniazdować może wiele gatunków ptaków, których funkcjonowanie w mieście uzależnione jest od drzew. Ptaki potrzebują określonych warunków zarówno do gniazdowania jak i do skutecznego wyprowadzenia lęgów. Właśnie drzewa dają możliwość schronienia oraz zapewniają ptakom odpowiednią bazę pokarmową. Niestety cięcia większych konarów, obcinanie całej korony drzewa, co niestety nierzadko można zauważyć na ulicach miast doprowadza nie tylko do zmiany pokroju drzewa, ale również ogranicza a czasem nawet uniemożliwia zasiedlenie tych miejsc przez wiele gatunków ptaków. Działania takie wpływają oczywiście na zubożanie bioróżnorodności w miastach. Również drzewa owocowe są ważnym elementem przestrzeni miejskiej dla ptaków zarówno w lecie jak i podczas zimy (głóg, jarzębina). Zieleń miejska ma także niezaprzeczalny wpływ na estetykę miasta. Właściwie utrzymane parki, aleje, szpalery czy skwery, są miejscem rekreacji i wypoczynku. Warto o tym pamiętać, gdy znów zauważymy pilarzy, którzy zamiast drzewa pielęgnować zaczną je na naszych oczach niszczyć. Może pamiętając ile zawdzięczamy drzewom i jak ważne dla nas są drzewa w mieście nie przejdziemy tym razem obojętnie obok i zrobimy coś dla drzew, dla siebie.
9. 7. Będąc w lesie zauważyłem, wycinkę drzewostanu bukowego. Czy wolno wycinać taki piękny las, a jeśli nie to gdzie to mogę zgłosić?
W pierwszej kolejności musimy ustalić, kto jest właścicielem tego lasu. Jest to bardzo istotne, gdyż ten fakt determinuje dalsze działania, jakie możemy podjąć w tej sprawie. Własność lasów możemy podzielić na dwie główne formy. Lasy należące do Skarbu Państwa, którymi zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe oraz lasy niestanowiące własności Skarbu Państwa. Ponadto należy ustalić czy las na terenie, którego trwają prace nie jest np. lasem ochronnym (patrz art. 15 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679, z późn. zm.)), lub np. leśnym kompleksem promocyjnym czy też w końcu nie jest to las na terenie, którego jest dodatkowa forma ochrony przyrody np. rezerwat przyrody lub park narodowy albo krajobrazowy. Jest to ważne, gdyż na terenie rezerwatów przyrody i parków narodowych obowiązują dodatkowe zakazy także w gospodarce leśnej. Dodatkowo dla parku narodowego i rezerwatu przyrody sporządza się plany ochrony (patrz art. 19 i 20 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 Nr 228, poz. 880 z późn. zm)) . Ważną informacją jest również fakt, iż przy dyrektorze parku narodowego działa rada naukowa parku narodowego, która jest organem opiniodawczo-doradczym. Natomiast leśny kompleks promocyjny, posiada radę naukowo-społeczną, do której zadań należy inicjowanie oraz ocena realizacji działań podejmowanych w leśnym kompleksie promocyjnym zgodnie z art. 13b. ust 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Zatem jeśli działania podejmowane na terenie parku narodowego budzą nasz niepokój powinniśmy zwrócić się pisemnie do dyrektora parku narodowego o wyjaśnienia, a kopię naszego pisma skierować do rady naukowej parku narodowego. Natomiast, jeśli niepokoją nas działania podejmowane na terenie leśnego kompleksu promocyjnego powinniśmy zwrócić się do właściwego nadleśniczego, a kopię pisma przesłać do właściwej regionalnej dyrekcji lasów państwowych oraz rady naukowo-społecznej. W przypadku rezerwatu przyrody organem właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. Jeśli te wyjaśnienia nie byłyby dla nas zadowalające warto pamiętać, iż nadzór nad parkami narodowymi, krajobrazowymi, rezerwatami przyrody oraz leśnymi kompleksami promocyjnymi sprawuje Minister Środowiska. Należy jednak pamiętać, iż opisany stan jest aktualny na dzień 30 marca 2009 roku. Natomiast w kwietniu 2009 roku wprowadzona ma zostać tzw. Ustawa kompetencyjna, w której mogą znaleźć się zmiany związane z kompetencjami urzędów, mogą, więc ulec także zmianie organy, do których przekazywać będziemy nasze wnioski. W szczególności dotyczy to rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych. Jeśli żadnej z wymienionych form ochrony nie ma na terenie opisanej wycinki należy pamiętać, iż podstawowym dokumentem regulującym postępowanie w lasach zarówno należących do Skarbu Państwa jak i prywatnych jest ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679, z późn. zm.). Na terenie każdego lasu podstawowym dokumentem mówiącym o zasadach i celach działania jest, tzw. plan urządzenia lasu (dla lasów stanowiących własność Skarbu Państwa) lub uproszczony plan urządzenia lasu (sporządzany dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa). Zgodnie z art. 6. ust. 1 pkt. 6 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach plan urządzenia lasu to „podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej”. Natomiast uproszczony plan urządzenia lasu zgodnie z art. 6. ust. 1 pkt. 7 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach to „plan opracowywany dla lasu o obszarze, co najmniej 10 ha, stanowiącego zwarty kompleks leśny, zawierający skrócony opis lasu i gruntów przeznaczonych do zalesienia oraz podstawowe zadania dotyczące gospodarki leśnej.” Ilość drewna, jaką można pozyskać na terenie leśnym to tzw. etat cięć. Etat cięć zgodnie z art. 6. ust. 1 pkt. 9 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach oznacza „ilość drewna do pozyskania określoną w planie urządzenia lasu lub uproszczonym planie urządzenia lasu, wynikającą z potrzeb odnowienia, pielęgnowania i ochrony lasu oraz zasady trwałości i ciągłości użytkowania”. Zgodnie z art. 18. ust. 1. ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach plan urządzenia lasu sporządza się, na 10 lat, z uwzględnieniem: „1) przyrodniczych i ekonomicznych warunków gospodarki leśnej; 2) celów i zasad gospodarki leśnej oraz sposobów ich realizacji, określonych dla każdego drzewostanu i urządzanego obiektu, z uwzględnieniem lasów ochronnych.” Art. 18 ust 4 tejże ustawy mówi, iż plan urządzenia lasu powinien zawierać w szczególności: „1) opis lasów i gruntów przeznaczonych do zalesienia, w tym: a) zestawienie powierzchni lasów, gruntów przeznaczonych do zalesienia oraz lasów ochronnych, b) zestawienie powierzchni lasów z roślinnością leśną (uprawami leśnymi) według gatunków drzew w drzewostanie, klas wieku, klas bonitacji drzewostanów oraz funkcji lasów; 2) analizę gospodarki leśnej w minionym okresie; 2a) program ochrony przyrody; 3) określenie zadań, w tym w szczególności dotyczących: a) ilości przewidzianego do pozyskania drewna, określonego etatem miąższościowym użytków głównych (rębnych i przedrębnych), b) zalesień i odnowień, c) pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej, d) gospodarki łowieckiej, e) potrzeb w zakresie infrastruktury technicznej.” Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach „plan urządzenia lasu lub uproszczony plan urządzenia lasu sporządzany jest: 1) dla lasów będących w zarządzie Lasów Państwowych – na zlecenie i koszt Lasów Państwowych; 2) dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa, należących do osób fizycznych i wspólnot gruntowych – na zlecenie starosty; 3) dla pozostałych lasów – na zlecenie i koszt właścicieli.” Jednocześnie każde działanie podejmowane na terenie lasów czy to należących do Skarbu Państwa czy też pozostałych musi być zgodne z zapisem art. 7 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, który to zapis wyraźnie mówi, iż: „1. Trwale zrównoważoną gospodarkę leśną prowadzi się według planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu, z uwzględnieniem w szczególności następujących celów: 1) zachowania lasów i korzystnego ich wpływu na klimat, powietrze, wodę, glebę, warunki życia i zdrowia człowieka oraz na równowagę przyrodniczą; 2) ochrony lasów, zwłaszcza lasów i ekosystemów leśnych stanowiących naturalne fragmenty rodzimej przyrody lub lasów szczególnie cennych ze względu na: a) zachowanie różnorodności przyrodniczej, b) zachowanie leśnych zasobów genetycznych, c) walory krajobrazowe, d) potrzeby nauki; 3) ochrony gleb i terenów szczególnie narażonych na zanieczyszczenie lub uszkodzenie oraz o specjalnym znaczeniu społecznym; 4) ochrony wód powierzchniowych i głębinowych, retencji zlewni, w szczególności na obszarach wododziałów i na obszarach zasilania zbiorników wód podziemnych; 5) produkcji, na zasadzie racjonalnej gospodarki, drewna oraz surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu.” Jeśli w naszej opinii wycinka drzew jest niezgodna z którymś z zapisów ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach lub wzbudza nasz niepokój powinniśmy zwrócić się pisemnie o wyjaśnienie oraz ewentualną interwencje do właściwego nadleśniczego w przypadku lasów państwowych lub starosty w przypadku lasu niebędącego własnością Skarbu Państwa. Jeśli udało nam się wykonać dokumentację zdjęciową warto ją dołączyć do naszego pisma. Jeśli nasze pismo do nadleśniczego nie przyniosło zadowalającego efektu możemy skierować pismo do regionalnej dyrekcji lasów państwowych. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 35 ust 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach „nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu.” Natomiast nadzór nad Lasami Państwowymi zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach sprawuje minister właściwy do spraw środowiska. Również w art. 5 tejże ustawy czytamy, iż „nadzór nad gospodarką leśną sprawują: 1) minister właściwy do spraw środowiska – w lasach stanowiących własność Skarbu Państwa; 2) starosta – w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa.” Zatem jeśli wycinka drzew odbywa się na terenie lasu niebędącego własnością Skarbu Państwa pismo nasze powinniśmy skierować do właściwego terenowo starosty z prośbą o wyjaśnienie i podjęcie odpowiednich działań w tym celu. Można także o sprawie poinformować i poprosić o wsparcie naszych działań pozarządową organizacje ekologiczną, która działa na danym terenie.
10. 6. W moim mieście jest miejsce gdzie rośnie kilkadziesiąt drzew ok. 30 - 40 letnich. Jest to w tej chwili nieużytek, ale dlatego że przez lata nikt tam nic nie robił pojawił się mały lasek. Chciałbym, aby to miejsce stało się oficjalnie parkiem miejskim, tak, aby nie powstał w tym miejscu parking lub market. Jak to zrobić?
W tym konkretnym przypadku, aby nasze plany ustanowienia na danym terenie parku miejskiego mogły zostać zrealizowane warto podjąć szereg działań, które mogą zaowocować powstaniem parku miejskiego. W pierwszej kolejności warto dowiedzieć się, kto jest właścicielem danego terenu. Będzie nam zdecydowanie łatwiej, jeśli teren ten należy do urzędu miasta lub gminy. W przypadku gdyby był to teren prywatny możliwość powstania w tym miejscu parku jest raczej znikoma, gdyż jest to uzależnione od zgody właściciela tego terenu, co w praktyce będzie bardzo trudne. Jeśli jednak teren ten należy do samorządu lokalnego to kolejnym naszym krokiem powinno być zrobienie dokumentacji zdjęciowej tego terenu oraz próba opisania gatunków drzew, roślin i zwierząt występujących w tym miejscu. Warto także zainteresować tym miejscem społeczność lokalną, która mieszka w pobliżu planowanego parku. Ludzie mieszkający w pobliżu mogą po pierwsze być zainteresowani powstaniem w tym miejscu parku gdyż sami będą mogli w przyszłości z parku korzystać, a po drugie mogą nas wspomóc np. w podpisywaniu petycji do władz gminy lub miasta o utworzenie w tym miejscu parku. Do działań, jakie należy podjąć w celu utworzenia parku zaliczyć trzeba także kontakt z lokalnymi mediami, które warto tematem zainteresować i zachęcić do nagłośnienia sprawy oraz patronowania akcji na rzecz powołania na tym terenie parku miejskiego lub gminnego. Media mogą okazać się bardzo pomocne, gdyż po pierwsze dotrzemy za ich pośrednictwem do wielu osób, które mogą być naszymi sojusznikami, a do których nie trafilibyśmy bez pomocy mediów, a po drugie tematy, którymi zajmują się lokalne media łatwiej przedstawić i zachęcić do konkretnych działań lokalne władze. Kolejnym naszym krokiem powinno być przygotowanie oficjalnego pisma do urzędu miasta lub gminy. Warto w piśmie zawrzeć podstawy prawne naszego wniosku. Zgodnie z treścią art. 78 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 Nr 228, poz. 880 z późn. zm) zawartego w rozdziale 4 Ochrona terenów zieleni i zadrzewień „Rada gminy jest obowiązana zakładać i utrzymywać w należytym stanie tereny zieleni i zadrzewienia.” Art. 79 ustawy o ochronie przyrody mówi, iż „zadrzewienia mogą być zakładane poza obszarami o zwartej zabudowie za zgodą właściciela gruntu.” Kolejnym, zapisem ustawy o ochronie przyrody, który może okazać się dla nas pomocny jest art. 81, który stanowi, iż „teren położony poza obrębem miast i wsi o zwartej zabudowie, pokryty drzewostanem i nieobjęty ochroną na podstawie ustawy z dnia z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568), rada gminy może uznać za park gminny, jeżeli stanowi własność gminy, a jeżeli stanowi własność innego podmiotu - za zgodą właściciela.” Wybrane zapisy wskazane powyżej należy zawrzeć w naszym piśmie (wniosku) do urzędu miast lub gminy oraz przewodniczącego rady miasta lub gminy. Ponadto do pisma naszego należy załączyć takie informacje jak: mapka terenu, dokładny opis miejsca, opis gatunków drzew, roślin i zwierząt występujących w lasku. Jednocześnie nasze pismo warto skierować do wiadomości lokalnych mediów oraz pozarządowej organizacji ekologicznej, która działa na naszym terenie. Organizacja może wspomóc nasze dążenia do utworzenia na tym terenie parku miejskiego lub gminnego. Dodatkowym naszym atutem mogą być podpisy pod petycją wspierające nasze dążenia do uznania tego terenu parkiem gminnym. Następnym naszym krokiem powinno być spotkanie się z radnymi i zachęcenie ich do głosowania za utworzeniem parku. W pierwszej kolejności powinni to być radni, którzy wybrani zostali z naszego okręgu wyborczego. Jest to bardzo ważne, aby radni zostali dokładnie poinformowani o naszej inicjatywie i aby wsparli nasze dążenia podczas głosowania. Powyższym opis zawiera jedynie najważniejsze działania, jakie powinniśmy podjąć na rzecz utworzenia parku jednakże najistotniejsza jest dobra wola urzędników i radnych, bez której ustanowienie na dany terenie parku miejskiego lub gminnego będzie zdecydowanie utrudnione.
11. Właściciel przydomowego sadu wyciął dziś 4 drzewa owocowe. Czy wolno wycinać bez zezwolenia takie drzewa, a jeśli nie wolno to gdzie mogę tą sprawę zgłosić?
Zgodnie z brzmieniem art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 Nr 228, poz. 880 z późn. zm) w związku z art. 83 ust. 1 tejże ustawy decyzji zezwalające na wycinkę drzew lub krzewów nie stosuje się do drzew lub krzewów: 1) w lasach; 2) owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody - na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową; 3) na plantacjach drzew i krzewów; 4) których wiek nie przekracza 5 lat; 5) usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych; 6) (uchylony); 7) usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału; 8) które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu; 9) stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu; 10) usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Ponadto w najbliższy urzędzie miasta lub gminy możemy dowiedzieć się czy dane drzewa lub niektóre z nich nie były objęte formą ochrony prawnej np. jako drzewa pomnikowe (również do drzew owocowych stosuje się czasami tą formę ochrony przyrody). Zatem jeśli drzewa owocowe wycięte przez sąsiada nie były objęte ochroną pomnikową, lub też nie rosły na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków albo w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody decyzja na wycinkę tych drzew nie była potrzebna. Natomiast, jeśli któraś forma ochrony była w tym przypadku zastosowana należy sprawę zgłosić do właściwego urzędu. W przypadku rezerwatu przyrody, parku narodowego lub pomnika przyrody należy poinformować o wycięciu urząd, który daną formę ochrony wprowadził ( przeważnie urząd miasta lub gminy lub też wojewoda), natomiast w przypadku, gdy teren, na którym wycięto drzewa owocowe jest wpisany do rejestru zabytków należy poinformować wojewódzkiego konserwatora zabytków. Warto także upewnić się, że osoba wycinająca drzewa jest właścicielem terenu, na którym rosły drzewa. Jeśli właścicielem nie była warto zapytać i poinformować właściciela terenu o wycince drzew, gdyż mógł się na tą wycinkę nie zgodzić i wtedy będzie mógł dochodzić swych praw.
12. 4. W parku koło mojego domu rośnie dużych rozmiarów drzewo. Chciałbym, aby drzewo to objąć ochroną, jako pomnik przyrody. Jak to mogę zrobić?
Jeśli w pobliżu naszego domu lub w innym znanym nam miejscu zauważymy drzewo, które w naszej opinii jest drzewem nadającym się do ochrony prawnej, jako pomnik przyrody możemy podjąć następujące kroki. Definicje, co rozumiemy pod pojęciem pomnik przyrody znajdziemy w art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 Nr 228, poz. 880 z późn. zm), w którym czytamy, iż: „Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie.” Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody ustanowić pomnikiem przyrody drzewo (oraz pozostałe twory przyrody żywej i nieożywionej) może w drodze rozporządzenia wojewoda albo rada gminy uchwałą, jeżeli wojewoda nie ustanowił tej form ochrony przyrody. Przeważnie praktykuje się, iż częściej pomniki przyrody powołują rady gmin na swoim terenie natomiast wojewoda ustanawia pomnikami przyrody drzewa istotne dla województwa, danego regionu lub traktowane szerzej. Dlatego też najlepiej jest na ręce prezydenta, burmistrza lub wójta złożyć właściwy wniosek o uznanie za pomnik przyrody danego drzewa. Wniosek taki składać może każdy zarówno osoby prywatne jak i szkoły, stowarzyszenia czy firmy. Ustawa o ochronie przyrody nie reguluje dokładnie, jakie drzewa mogą zostać ochronione, jako pomniki przyrody, gdyż, co prawda istnieje zapis art. 40 ust. 3, iż Minister Środowiska może określić, w drodze rozporządzenia, kryteria uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody, jednak takie rozporządzenie dotychczas się nie ukazało. Zatem nie ma jednego wzoru kryteriów, które drzewa mogą zostać uznane za pomniki przyrody, a które nie. Warto, zatem zawsze zwrócić się do urzędu miasta lub gminy na terenie, którego drzewo rośnie z zapytaniem czy takowe kryteria np. obwód drzewa dla danego gatunku wprowadzone są dla danej gminy. Warto jednak we wniosku zawrzeć następujące dane, które ułatwią urzędowi dalsze działania w celu objęcia go ochroną prawną, jako pomnika przyrody: - krótki opis interesującego nas drzewa, oraz przede wszystkim jego gatunek i wymiar. Pomiar obwodu drzewa dokonuje się na wysokości tak zwanej pierśnicy, czyli 130 cm od ziemi, jeśli drzewo na tej wysokości posiada kilka pni to mierzymy wszystkie i sumujemy. Na końcu odpowiedzi do tego pytania przedstawiamy szacunkowe wymiary niektórych gatunków drzew, które mogą stać się wystarczające do objęcia ich ochroną prawną; - dokładną lokalizacje obiektu z podaniem działki lub parceli, na której rośnie drzewo. Jeśli działki lub parceli nie możemy podać należy zawrzeć inne ważne informację jak: nazwa wsi lub dzielnicy, nazwa ulicy i jeśli jest taka możliwość numer ulicy. Natomiast w lesie należy podać obwód i podobwód leśny (jeśli nie mamy dostępu do map leśnych to wykorzystujemy mapy tradycyjne) można też zamieścić mapkę sytuacyjną z zaznaczonym drzewem. - warto do wniosku załączyć także dokumentację fotograficzną drzewa, jeśli takową udało nam się wykonać. Oto standardowy wniosek o uznanie drzewa pomnikiem przyrody. 1. Przedmiot ochrony ................................. 2. Nazwa projektowanego pomnika (proponowana lub istniejąca)............................. 3. Opis pomnika a) gatunek b) obwód pierśnicy w cm c) średnica pierśnicy w cm d) wysokość drzewa w metrach e) wysokość od ziemi do pierwszego konaru w metrach f) stan zdrowotny i zauważone uszkodzenia g) wymagane zabiegi ochronne i) inne uwagi 4. Lokalizacja obiektu..................... a) miejscowość b) gmina c) nadleśnictwo, leśnictwo, obręb d) numer ewidencyjny działki, według ewidencji gruntów e) nazwa właściciela działki, na której zlokalizowany jest obiekt f) krótki opis działalności człowieka w okolicy pomnika g) informacje dodatkowe związane z lokalizacją przestrzenną obiektu - dojazd PKP lub PKS do miejscowości ......... skąd do pomnika jest ....... km - najbliższa osada oddalona jest od pomnika o ............. km - krótki opis gruntu, na którym znajduje się obiekt Opis ewidencyjny wykonał w dniu Imię i nazwisko Adres Telefon Stanowisko służbowe Uwagi Jeśli nie dysponujemy wszystkimi danymi, to można niektóre pominąć, jednak absolutnie niezbędne jest podanie: gatunku drzewa, jego wymiar i lokalizacja. W przypadku większej ilości drzew np. alei do wniosku należy dołączyć spis pomiarów wszystkich drzew ( oddzielnie dla prawej i lewej strony alei) Numer ewidencyjny działki podaje Urząd Gminy (lub Urząd Miasta i Gminy) i dołącza wycinek z mapy ewidencyjnej z dokładnym oznaczeniem miejsca położenia drzewa. Do wniosku warto dołączyć także: - wycinek mapy pozwalający zlokalizować miejscowość, w której znajduje się drzewo, - dokładny szkic (mapę w skali 1: 5000) umożliwiający odnalezienie drzewa w terenie, - dokumentacja fotograficzna. Procedura obejmowania danego drzewa ochroną pomnikową może być długotrwała, więc warto systematycznie dowiadywać się u zajmujących się tą sprawą urzędników o los interesującego nas drzewa i o kolejnych etapach prac nad jego ochroną. Jeśli drzewo wskazane przez nas do ochrony pomnikowej zostało objęte ochroną prawną, jako pomnik przyrody należy zwrócić się pisemnie do urzędu, który ochronę wprowadził, aby umieścić na drzewie tabliczkę informującą, iż dane drzewo jest pomnikiem przyrody, co będzie miało wymiar edukacyjny jak i informujący dla mieszkańców i ewentualnie osoby chcące je przyciąć lub wyciąć. Szacunkowe, minimalne wymiary drzew, które mogą stać się wystarczające do objęcia ich ochroną prawną, jako pomniki przyrody gatunek drzewa obwód w centymetrach mierzony na wysokości 130 centymetrów od ziemi bez czarny, bez koralowy, cis pospolity, oraz wszystkie gat. jałowca, żywotnika, jarząba, cypryśnika, czeremchy 100 leszczyna turecka, tulipanowiec, magnolia, miłorząb, sosna limba 150 grab zwyczajny, grusza polna, jabłoń płonka, jawor,topola osika wszystkie gat. brzozy, wiązu 200 olsza czarna 220 daglezja, iglicznia, perełkowiec, pozostałe gatunki sosny, wszystkie gat. modrzewia, jodły, choiny, jesionu, świerka 250 buk, kasztanowiec, robinia pseudoakacja, klony, platan, wszystkie gat. dębu, lipy, wierzby 300 pozostałe topole 400
13. 3. Przy jednej z dróg w mojej miejscowości „drogowcy” planują przycinkę drzew. Na drzewach tych lęgi mają ptaki. Czy „drogowcy” mogą te drzewa przycinać i gdzie taką sprawę można zgłosić?
Po pierwsze w tej sytuacji powinniśmy zgłosić sprawę telefonicznie oraz pisemnie do właściwego terytorialnie urzędu miasta lub gminy. Jeśli przycinka drzew ma być właśnie wykonywana i firma, która ma przycinkę przeprowadzić jest już „pod drzewami” należy ją natychmiast poinformować o ptasich gniazdach na drzewach. Jeśli wiemy, jakie gatunki ptaków mają lęgi na tych drzewach powinniśmy o tym niezwłocznie poinformować zarówno urząd jak i firmę, która przycinkę ma wykonać. Podstawą prawną do wstrzymania przycinki (ewentualnej wycinki również) jest zapis art. 52 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 Nr 228, poz. 880 z późn. zm) oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną. Oznacza to, iż zapisy art. 52 ustawy o ochronie przyrody stosuje się do gatunków zwierząt dziko występujących (także ptaków) objętych ochroną, które znalazły się w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. Ptaki ujęte w rozporządzeniu to m. in.: kukułka, pójdźka, włochatka, sóweczka, puchacz, uszatka błotna, płomykówka, lelek, jerzyki (wszystkie gatunki), kraska, żołna, dudek, dzięcioły, dzierzby oraz gołębie – wszystkie gatunki z wyjątkiem grzywacza. Zgodnie z zapisem art. 52 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w stosunku do gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone, następujące zakazy: pkt. 3) umyślnego niszczenia ich jaj, postaci młodocianych i form rozwojowych; pkt. 4) niszczenia ich siedlisk i ostoi; pkt. 5) niszczenia ich gniazd, mrowisk, nor, legowisk, żeremi, tam, tarlisk, zimowisk i innych schronień; pkt. 6) wybierania, posiadania i przechowywania ich jaj. Wymienione zakazy wprowadzone są obligatoryjnie w § 6 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną. Zgodnie z zapisem art. 52 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody w stosunku do gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i jeżeli nie spowoduje to zagrożenia dla dziko występujących populacji zwierząt objętych ochroną gatunkową, odstępstwa od zakazów, o których mowa w ust. 1, dotyczące: pkt. 1 usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd z budek dla ptaków i ssaków; pkt. 2 usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd ptasich z obiektów budowlanych i terenów zieleni, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne. Wymienione zakazy wprowadzone są obligatoryjnie w § 7 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną. Zatem przycinanie jak i wycinanie drzew w sytuacji, gdy na drzewach są lęgi ptaków może nastąpić jedynie w okresie od 16 października do końca lutego i to w sytuacji, gdy wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne. W innym terminie przycinanie (oraz wycinanie) drzew, na których lęgi mają gatunki ptaków wskazane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną jest prawnie zakazane. Ewentualne odstępstwa od zakazów, o których mowa w art. 52 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody zgodnie z art. 53 tejże ustawy wprowadzić może na terenie województwa na czas określony, w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Jeśli Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska takiego odstępstwa nie wprowadził przycinka jak i wycinka drzewa, na którym lęgi mają gatunki ptaków wskazane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną powinna być natychmiast wstrzymana lub zawieszona do dnia 16 października. Często w stosunku do decyzji zezwalających na wycinkę drzew urzędy stosują zapis o możliwości wycięcia danego drzewa poza okresem lęgowym ptaków a zatem we wspomnianym okresie od 16 października do końca lutego. Zapis ten jest niezmiernie ważny gdyż w okresie wegetacyjnym drzewa trudno jest ustalić czy na danym drzewie w gąszczu gałęzi i liści ptaki mają lęgi czy też ich nie mają. Zapis taki sprawia, iż nie doprowadzi się do sytuacji gdzie podczas wycinki zniszczone zostaną lęgi ptaków. Należy podkreślić, iż zapis ustawy o ochronie przyrody mówiący o możliwości usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd ptasich powoduje, iż nie tylko wycinka drzew, ale także każda przycinka drzew powinna zostać wstrzymana, gdy na drzewie znajdują się lęgi ptaków, pomimo iż na przycinkę drzew nie potrzeba zezwolenia urzędu miasta lub gminy. Zatem o planowanej przycince lub wycince drzew w okresie lęgowym ptaków należy niezwłocznie poinformować telefonicznie i pisemnie właściwy urząd miasta lub gminy podając podstawy prawne zawarte w ustawie o ochronie przyrody. W przypadku stwierdzenia przycinki lub wycinki drzewa, na którym lęgi miały gatunki ptaków wskazane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną a zatem naruszeniu zapisów prawa należy niezwłocznie powiadomić urząd miasta lub gminy oraz Policję z wnioskiem o ściganie sprawców. Podstawą prawną do podjęcia działań przez Policję jest zapis art. 127 ust. 2 pkt. e ustawy o ochronie przyrody w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną. Artykuł ten mówi, iż osoby naruszające zakazy obowiązujące w stosunku do zwierząt objętych ochroną gatunkową podlegają karze aresztu albo grzywny. Dodatkowo, jeśli jest to możliwe należy wykonać dokumentację zdjęciową ukazującą gniazdo oraz zniszczenia. Dokumentację tą należy przekazać urzędowi miasta lub gminy oraz Policji, jako dowód w sprawie, co może pomóc w ukaraniu sprawców.
14. 2. W pobliżu mojego domu ktoś przyciął duże drzewa i to tak, że pozostały tylko 6 metrowe kikuty. Co mogę zrobić?
Opisaną sytuację należy telefonicznie oraz pisemnie zgłosić do właściwego terenowo urzędu miasta lub gminy z wnioskiem o przeprowadzenie wizji terenowej w celu ustalenia stanu faktycznego. Mówiąc precyzyjniej podczas wizji urzędnik powinien sprawdzić w terenie czy i w jakim sposób dokonano przycięcia, czy podczas przycięcia drzewo zostało zniszczone. W wyniku tej wizji urząd powinien ustosunkować się do naszego wniosku oraz uzasadnić podjęte działania, niezależnie czy nie dopatrzył się działań niezgodnych w prawodawstwem czy też podjął działania w celu ukarania sprawcy/sprawców zniszczenia drzew. Dokładny opis postępowania w tego typu sprawach regulują art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 Nr 228, poz. 880 z późn. zm). Art. 88 ustawy o ochronie przyrody stanowi, iż: 1. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: 1) zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności; 2) usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia; 3) zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. 2. Uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość kary stała się ostateczna. 3. Termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 odracza się na okres 3 lat, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i jeżeli posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew lub krzewów. 4. Kara jest umarzana po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o odroczeniu kary i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu albo odtworzeniu korony drzewa. 5. W razie stwierdzenia braku żywotności drzewa lub krzewu albo nieodtworzenia korony drzewa karę uiszcza się w pełnej wysokości, chyba, że drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. 6. Karę nałożoną za zniszczenie terenów zieleni umarza się w całości, jeżeli posiadacz nieruchomości odtworzył w najbliższym sezonie wegetacyjnym zniszczony teren zieleni. 7. Na wniosek, złożony w ciągu 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary, o której mowa w ust. 1, stała się ostateczna, karę można rozłożyć na raty na okres nie dłuższy niż 5 lat. 8. Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 3-7, podejmuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Niestety zapisy te nie są dość szczegółowe i ustalenie czy drzewo zostało w danym przypadku zniszczone czy jedynie przycięte jest bardzo utrudnione. Art. 89 tejże ustawy reguluje sposób ustalania i wymierzania administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie lub zniszczenie drzewa lub krzewów oraz stawki kar. Niezależnie od trudności w interpretacji i zastosowaniu zapisów ustawy o ochronie przyrody jak i egzekwowaniu kar finansowych zawartych w ustawie należy pamiętać, iż nadmierne przycięcie zniekształca pokrój drzewa oraz powoduje silne rozrastanie korony, która nadmiernie obciąża pień. Dlatego też powinno się stosować takie przycięcie, które w jednym sezonie wegetacyjnym nie przekracza 20 % – 40 % korony w zależności od gatunku drzewa. Ponadto należy pamiętać, że przycinkę drzew z dwóch powodów należy wykonać w okresie spoczynku zimowego. Po pierwsze cięcia późniejsze tj. w okresie ruszenia soków są dla drzew bardzo szkodliwe, gdyż je osłabiają. Takie ciecia źle znoszą zwłaszcza: klony, wiązy, kasztanowce, jesiony i jarzęby. Przycinanie jest także niekorzystne dla m.in. brzozy, buka czy wiśni. Dlatego też istotne jest, aby przycinanie wykonane zostało przez wykwalifikowany personel. Ponadto po przycince należy pamiętać o odpowiednim zabezpieczeniu właściwym preparatem ochronnym miejsca cięć. Po drugie przycinka w okresie spoczynku zimowego jest ważna również ze względu na występujące w koronach drzew w okresie wiosennym i letnim częste lęgi ptaków. Dokładny opis takiej sytuacji przybliżono w odpowiedzi na pytanie nr. 3.
15. 1. Pod moimi oknami wycinane są drzewa. Co mogę zrobić?
W pierwszej kolejności powinniśmy niezwłocznie dowiedzieć się czy osoby wycinające drzewo mają zezwolenie na wycinkę tych drzew. Informację taką uzyskamy w najbliższym urzędzie miasta lub gminy. Najlepiej, zatem zwrócić się telefonicznie do właściwego urzędu miasta lub gminy z zapytaniem czy na dane drzewa wydano decyzję zezwalającą na wycinkę. Zaznaczyć należy, iż to właśnie urząd miasta lub gminy jest władny wydawać decyzję zezwalającą na wycinkę drzew zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 Nr 228, poz. 880 z późn. zm), który brzmi „Usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela.” Z zastrzeżeniem ust 2 oznacza, iż zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków wydaje wojewódzki konserwator zabytków. Warto zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 83 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody „wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów na obszarach objętych ochroną krajobrazową w granicach parku narodowego albo rezerwatu przyrody wymaga uzyskania zgody odpowiednio dyrektora parku narodowego albo regionalnego dyrektora ochrony środowiska.” Pamiętać należy także, iż zgodnie z zapisem art. 83 ust. 6: Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do drzew lub krzewów: 1) w lasach; 2) owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody - na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową; 3) na plantacjach drzew i krzewów; 4), których wiek nie przekracza 5 lat; 5) usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych; 6) (uchylony); 7) usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału; 8), które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu; 9) stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu; 10) usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Ponadto warto zwrócić uwagę, w jakim okresie wycinka ta jest prowadzona. Najlepiej, aby wycinkę przeprowadzono w okresie spoczynku zimowego. W okresach późniejszych na drzewach swoje lęgi mogą mieć już ptaki, co także może być przyczynkiem do wstrzymania wycinki (szczegóły czytaj odpowiedź na pytanie nr. 3). Dlatego też nawet, jeśli decyzja zezwalająca na wycinkę została wydana można w określonych wypadkach wnioskować o wstrzymanie wycinki drzewa do czasu np. wyprowadzenia lęgów ptaków, które gniazdują na drzewach lub do czasu spoczynku zimowego. W sytuacji, gdy drzewo jest zdrowe i stabilne oraz nie zagraża mieniu ani zdrowiu ludzkiemu można spróbować zakwestionować zasadność samej wycinki i zawnioskować o uchylenie tej decyzji. W tym konkretnym przypadku należy zwrócić się pisemnie do urzędu miasta lub gminy, który decyzję wydał oraz poprosić działającą na danym terenie pozarządową organizacje ekologiczną o wsparcie wniosku o uchylenie decyzji. Warto także pamiętać, iż art. 90 ustawy o ochronie przyrody mówi wyraźnie, iż „czynności, o których mowa w art. 83-89, w zakresie w jakim wykonywane są one przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy, wykonuje starosta.” Zatem w sytuacji, gdy wycinkę przeprowadza się na wniosek urzędu gminy, ten sam urząd nie może wydawać sam sobie zezwolenia na wycinkę. W takiej sytuacji urząd miasta lub gminy musi wystąpić do Starosty o wydanie zezwolenia na wycinkę danych drzew.
16. 25. Podczas spaceru po parku znalazłem pisklę ptaka. Zabrałem go stamtąd, bo w pobliżu widziałem wałęsające się koty. Gdzie mam tego ptaka oddać?
Po pierwsze trzeba zdawać sobie sprawę, iż niektóre pisklęta ptaków na pierwszy rzut oka wyglądają jakby były bez opieki jednak rodzice w pewnej odległości opiekują się pisklęciem. Jeśli zatem istnieje taka szansa warto pisklę takie umieścić na wysokiej gałęzi w bezpiecznym miejscu i aby mieć pewność, że pisklę nie jest bez opieki przyglądać się przez kilka minut z większej odległości czy rodzice pojawią się przy pisklęciu. Jeśli jednak sytuacja tego wymaga i musimy zabrać znalezione pisklę należy je następnie niezwłocznie przewieźć do najbliższego lekarza weterynarii, który powinien ptakiem się zaopiekować. Gdyby weterynarz nie był w stanie pomóc pisklęciu powinniśmy poszukać organizację przyrodniczą działającą lokalnie, która zajmuje się ptakami lub też skontaktować się z lokalnym kołem ornitologicznym. Warto pamiętać, iż w kilku województwach organizacje pozarządowe zajmujące się ochroną zwierząt mogą służyć nam pomocą. Innym rozwiązaniem jest także kontakt z najbliższym ogrodem zoologicznym, jeśli nie jest on położony zbyt daleko. Ogrody zoologiczne przyjmują często młode pisklęta ptaków a także inne zwierzęta, i kiedy są już one gotowe do samodzielnego życia, wypuszczają je na wolność. Przykładem może być warszawskie ZOO, gdzie pod tel. 022 670 22 07działa Ptasi Azyl. Również Powiatowy Lekarz Weterynarii (Powiatowy Inspektorat Weterynarii) może pomóc nam w uzyskaniu informacji gdzie pisklę takie możemy przewieźć. Spis adresów i telefonów wszystkich Powiatowych Lekarzy Weterynarii w Polsce znajduje się na stronie Głównego Lekarza Weterynarii http://www.wetgiw.gov.pl/index.php?action=art&a_id=2094. Możemy także zwrócić się do Straży Miejskiej pod ogólnopolski telefon 986 w celu uzyskania informacji gdzie najbliżej możemy pisklę takie dostarczyć.
17. 24. Podczas upałów zauważam czasami, że na parkingach w mieście psy są zamykane w samochodach. Zwierzęta te strasznie się męczą, bo w takim samochodzie musi być strasznie gorąco. Gdzie taką sprawę mogę zgłosić, co zrobić?
W tej konkretnej sytuacji zastosowanie ma zapis art. 9 ust 1 ustawy o ochronie zwierząt gdzie czytamy, iż „kto utrzymuje zwierzę domowe, ma obowiązek zapewnić mu pomieszczenie chroniące je przed zimnem, upałami i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego, umożliwiające swobodną zmianę pozycji ciała, odpowiednią karmę i stały dostęp do wody.” Jednocześnie działanie takie można uznać za łamanie zapisu art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt gdzie czytamy, iż przez znęcanie się nad zwierzętami rozumiemy „zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, gdzie w pkt. 10 wymienia się utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji. Warto również pamiętać o zapisach art. 4 pkt. 11 ustawy o ochronie zwierząt, w którym czytamy, iż gdy mowa w ustawie o „rażącym zaniedbaniu – rozumie się przez to drastyczne odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzętami, a w szczególności w zakresie utrzymania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie”. Ponadto w pkt. 15 tegoż artykułu czytamy, iż gdy mowa w ustawie o „właściwych warunkach bytowania - rozumie się przez to zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku”. Zatem przetrzymywanie psa podczas upału w zamkniętym samochodzie można w świetle ustawy o ochronie zwierząt uznać, jako znęcanie się nad zwierzęciem, a to w związku z przepisami karnymi zawartymi z art. 35 tejże ustawy podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywnie. Zachowanie takie jak znęcanie się nad zwierzętami ścigane jest z urzędu, zatem każdy obywatel ma obowiązek powiadomić o danym fakcie organy ścigania. Opisane zdarzenie należy zatem natychmiast zgłosić telefonicznie do najbliższego Powiatowego Lekarza Weterynarii (Inspekcji Weterynaryjnej), jako do instytucji sprawującej nadzór nad przestrzeganiem ustawy o ochronie zwierząt. Sprawę taką można także telefonicznie zgłosić na Policji, Straży Miejskiej oraz lokalnej organizacji pozarządowej, której celem statutowym jest ochrona zwierząt z prośbą o natychmiastową interwencję. Podczas rozmowy telefonicznej należy podać następujące informacje: dokładne miejsce, w którym samochód jest zaparkowany, markę i rejestrację samochodu oraz jego kolor. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż należy podjąć natychmiastowe działania, gdyż w skrajnym przypadku, gdy pies zamknięty będzie w samochodzie przez dłuższy okres może tego nie przeżyć. Czas ma w tej sprawie ogromne znaczenie. Spis adresów i telefonów wszystkich Powiatowych Lekarzy Weterynarii w Polsce znajduje się na stronie Głównego Lekarza Weterynarii http://www.wetgiw.gov.pl/index.php?action=art&a_id=2094.
18. Pracuje w firmie w dużym oszklonym biurowcu. Idąc z pracy lub do pracy zauważam czasami, że pod oknami leżą martwe ptaki. Prawdopodobnie rozbijają się o okna. Czy i co mogę w tej sprawie zrobić?
Rzeczywiście ptaki często uderzają w przeszklone lustrzane powierzchnie. Najczęściej zdarza się to na niezabezpieczonych odpowiednimi naklejkami ochronnymi ekranach akustycznych czy oszklonych dużych biurowcach i domach. W miejscach takich ptaki lecąc z dużą prędkością często nie zauważając oszklonej powierzchni uderzają w szkło przeważnie ginąc. Zapewne taka sama przyczyna jest w opisany przypadku. Proponuje zatem zwrócić się do właściciela firmy o zakupienie i przyklejenie na oknach naklejek na szybę z wizerunkiem ptaków drapieżnych, np. naklejka ochronna typu Stop – ptak 2. Patrz strona: http://www.stopptak.com.pl/exp/articles.php?id=15. Najskuteczniej działają naklejki, które przedstawiają ptaki drapieżne naturalnej wielkości. Cena jednej takiej naklejki to niecałe 30 złotych. Warto także przed przyklejeniem naklejki skonsultować się z lokalnym kołem ornitologicznym, w którym miejscu przyklejając te naklejki spełnią one najlepiej swą rolę. W niektórych przypadkach można także na szyby nakleić lub przywiesić witraże lub inne naklejki, które będą ptakom sygnalizować, iż nie jest to przestrzeń, którą mogą przelecieć.
19. 22. Mam na swoim ogrodzie oczko wodne, w którym żyją płazy? Chciałbym, aby płazy pozostały na moim ogrodzie. Co mogę zrobić i na co zwrócić uwagę, aby płazy mogły tu nadal żyć?
Każdy, kto posiada ogród czy działkę może przeprowadzić kilka prostych działań, które pomogą płazom w przetrwaniu na naszych ogrodach i działkach. Po pierwsze, jeśli tylko możemy powinniśmy ograniczać do niezbędnego minimum stosowanie chemicznych środków ochrony roślin. Bardzo istotne dla przetrwania tych pożytecznych również dla nas zwierząt jest także ochrona każdego nawet najmniejszego oczka wodnego, stawu czy jeziorka stanowiące miejsca rozrodu i bytowania dla bardzo wielu gatunków płazów. Oczka wodne przygotowywane przez nas powinny być "przyjazne" płazom, to znaczy, że ich brzegi nie powinny być strome, gdyż to utrudnia płazom swobodne poruszanie się a także może stanowić dla nich śmiertelną pułapkę. Ponadto nie powinniśmy betonować brzegów oczka wodnego. Bardzo dobrze jest zostawić wybraną część brzegu porośniętą roślinnością (także wodną) i o łagodnym nachyleniu. Roślinność w oczkach wodnych, uatrakcyjnić może nawet najmniejsze ogrodowe oczko wodne a zarazem stanie się bardziej „przyjazne” dla żab i ropuch. Ponadto w oczku warto tak zagospodarować dno, aby płazy miały np. przestrzenie pod kamieniami, w których mogą się schować także podczas zimy. W czasie zimy należy pamiętać, aby w najgłębszym miejscu do oczka włożyć snop siana lub długich traw, co wspomoże dostęp tlenu tak ważnego dla zimujących płazów. Należy także pamiętać, jeśli posiadamy pompę w naszym oczku, aby wszelkie wloty były przez cały czas (w szczególności na okres zimy) zasłonięte siatką. Uniemożliwi to płazom wchodzenie do wlotów pompy, co mogło by skończyć się dla nich śmiercią. Warto pamiętać, iż żaby i ropuchy w okresach upałów i suszy poszukują wilgotnych miejsc i zbiorników wodnych. Zdarza się, że wpadają wtedy do różnego rodzaju niezabezpieczonych beczek na deszczówkę czy też płytkich studni, z których nie mogą wydostać się o własnych siłach. Miejsca takie należy zabezpieczać poprzez np. umieszczanie niewielkich kawałków drewna na powierzchni wody, które umożliwią płazom wydostanie się stamtąd. Pomimo, iż żaby lubią wodę, nie mogą w niej przebywać przez cały czas. Ważne dla nich, zatem jest, aby zostawić w naszym ogrodzie lub na działce miejsca, gdzie płazy mogą spokojnie przeczekać zimę. Wyśmienitym na zimowisko miejscem dla płazów może być sterta niezgrabionych liści, niewielki skalniak, pozostawione na uboczu większe gałęzie, czy kawałki drewna, a także zakrzaczone cieniste miejsce. Bardzo ważne dla przetrwania żab w naszych ogrodach jest, aby zostawić nawet niewielkie miejsca niezagospodarowane. Pozostawiona i niekoszona zdziczała przestrzeń z całą pewnością sprzyjać będzie obecności w naszym ogrodzie żab i ropuch jak również innych naszych naturalnych sprzymierzeńców. Warto także pamiętać, iż bardzo często płazy giną podczas koszenia trawy. Dobrze zatem jest przed koszeniem przejść po trawie w miejscu, w którym chcemy kosić tak, aby dać szansę płazom schować się w miejscu, w którym kosić nie będziemy. Jeśli będziemy pamiętać o tych wskazówkach, na pewno pomożemy tym pożytecznym zwierzętom przetrwać w naszych ogrodach.
20. Zauważyłem ostatnio, iż w jednym z domów w moim sąsiedztwie pies trzymany jest na krótkim łańcuchu, na polu, bez zadaszenia i ochroną czy to przed deszczem czy też upałami. Czy tak można trzymać psa? Gdzie mogę tą sprawę zgłosić?
Podstawą prawną opisującą dany przypadek jest art. 4 ust. 8 ustawy o ochronie zwierząt, który wskazuje, iż gdy mowa w ustawie o „okrutnym traktowaniu” – „rozumie się przez to wymienione w ustawie przypadki znęcania się nad zwierzętami oraz inne postępowanie właściciela bądź innej osoby, prowadzące do skutków porównywalnych ze skutkami znęcania się”. Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, przez znęcanie się nad zwierzętami rozumiemy „zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: Pkt. 7) używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenia ciała albo śmierć; (…) Pkt.10) utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji; (…) Pkt 14) trzymanie zwierząt na uwięzi, która powoduje u nich uszkodzenie ciała lub cierpienie oraz nie zapewnia możliwości niezbędnego ruchu. Należy także zwrócić uwagę na zapis art. 9 ust 1 ustawy gdzie czytamy, iż „Kto utrzymuje zwierzę domowe, ma obowiązek zapewnić mu pomieszczenie chroniące je przed zimnem, upałami i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego, umożliwiające swobodną zmianę pozycji ciała, odpowiednią karmę i stały dostęp do wody.” Jednocześnie w ust 2 art. 9 czytamy, iż „Uwięź, na której jest trzymane zwierzę, nie może powodować u niego urazów ani cierpień oraz musi mu zapewnić możliwość niezbędnego ruchu”. Zatem utrzymanie zwierząt w stanie rażącego niechlujstwa opisane w ustawie o ochronie zwierząt uważane jest, jako znęcanie się nad zwierzęciem, a to w związku z przepisami karnymi zawartymi z art. 35 tejże ustawy podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywnie. Działanie ze szczególnym okrucieństwem podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Warto zatem pamiętać, iż zachowanie takie jest ścigane z urzędu. Każdy obywatel ma obowiązek powiadomić organy ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Tak więc jeśli w tym przypadku miejsce ma jedna z wyżej opisanych sytuacji, sprawę tą należy niezwłocznie zgłosić do Powiatowego Lekarza Weterynarii (Inspekcji Weterynaryjnej), który zgodnie z zapisem art. 34a ustawy o ochronie zwierząt sprawuje nadzór nad jej przestrzeganiem. Informację taką należy przekazać telefonicznie a następnie przesłać pisemnie Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii. Kopię pisma wysłać można do Policji oraz lokalnej organizacji pozarządowej, której celem statutowym jest ochrona zwierząt z prośbą o natychmiastową interwencję. Warto pamiętać, iż organizacja taka może współdziałać z Inspekcją Weterynaryjną w sprawowaniu nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o ochronie zwierząt. Informacje jakie zarówno podczas rozmowy telefonicznej jak i w piśmie należy podać to: nazwisko właściciela psa, adres właściciela, warto także zawrzeć wniosek o przeprowadzenie wizji lokalnej w celu zbadania stanu faktycznego jak i prośbę o przesłanie wyników interwencji Powiatowego Lekarza Weterynarii. Wskazane jest także wykonanie dokumentacji zdjęciowej lub filmowej i dołączenie jej do pisma kierowanego do Powiatowego Lekarza Weterynarii. Spis adresów i telefonów wszystkich Powiatowych Lekarzy Weterynarii w Polsce znajduje się na stronie Głównego Lekarza Weterynarii http://www.wetgiw.gov.pl/index.php?action=art&a_id=2094.
21. 20. Podczas spaceru w lesie zauważyłem dwie sowy, które zostały zabite z wiatrówki. Gdzie mogę sprawę tą zgłosić?
Wszystkie sowy w Polsce są chronione prawem zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową pozostając pod ochroną gatunkową. Zatem wszelkie zauważone przypadki zabijania sów a także innych dzikich zwierząt objętych ochroną prawną należy niezwłocznie zgłaszać telefonicznie a następnie pisemnie na Policję oraz do Prokuratury. Jeśli byliśmy świadkami zajścia należy wskazać osobę, która czynu się dopuściła oraz przekazać np. zdjęcia lub film, jeśli takowy udało nam się wykonać. Na Policję należy zgłosić sprawę z wnioskiem o zabezpieczenia dowodów tj. martwych ptaków oraz zbadanie przyczyn ich śmierci. Do Prokuratury należy wysłać pisemnie zawiadomienie o naruszeniu przepisu art.181 par.3 kodeksu karnego w związku z zabiciem chronionych zwierząt oraz z wnioskiem o ustalenie i ukaranie winnych czynu zabronionego prawem.
22. 19. Do mojego ogródka przy domu wpadła sarna i nie może się wydostać. Z tego, co zauważyłem przez okno jest lekko ranna. Gdzie mogę to zgłosić, aby ją uwolniono?
W tej konkretnej sprawie najlepiej jest telefonicznie skontaktować się ze Strażą Miejską oraz Powiatowym Lekarzem Weterynarii z prośbą o interwencję. Podczas rozmowy telefonicznej należy podać dokładny adres oraz pozostałe informacje, które mogą okazać się ważne dla odbierających zgłoszenie, np. zwierzę jest ranne. Jeśli instytucje te nie są w stanie pomóc należy poprosić o kontakt na instytucje, które takimi przypadkami się zajmują. Spis adresów i telefonów wszystkich Powiatowych Lekarzy Weterynarii w Polsce znajduje się na stronie Głównego Lekarza Weterynarii http://www.wetgiw.gov.pl/index.php?action=art&a_id=2094. Ponadto można skontaktować się z funkcjonariuszami Straży Leśnej, Państwowej Straży Łowieckiej lub z najbliższym kołem łowieckim, który również może udzielić nam odpowiednich informacji lub konkretnej pomocy.
23. We wsi, w której mieszkam mój sąsiad używa do przewozu węgla konia, który jest bardzo stary i schorowany. W mojej ocenie koń ten nie powinien już tak ciężko pracować. Gdzie mogę zgłosić tą sprawę?
W ustawie o ochronie zwierząt w art. 4 pkt. 10 czytamy, iż: ilekroć w ustawie mowa jest o „przeciążaniu zwierząt” – rozumie się przez to zmuszanie do nadmiernego wysiłku energetycznego, nieodpowiadającego możliwościom kondycyjnym zwierzęcia ze względu na jego stan fizyczny i zdrowotny. Warto zwrócić także uwagę na zapisy art. 6 ust. 2 pkt. 5 oraz 10 ustawy o ochronie zwierząt. Art. 6 ust. 2 ustawy mówi, iż: „przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: 5) przeciążanie zwierząt pociągowych i jucznych ładunkami w oczywisty sposób nieodpowiadającymi ich sile i kondycji lub stanowi dróg lub zmuszanie takich zwierząt do zbyt szybkiego biegu; 10) utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji; Opisaną sprawę należy zgłosić do Powiatowego Lekarza Weterynarii (Inspekcji Weterynaryjnej), który zgodnie z brzmieniem art. 34a ustawy o ochronie zwierząt sprawuje nadzór nad jej przestrzeganiem. Zgłoszenie takie można przekazać telefonicznie, ale warto wysłać jednocześnie pismo z opisem sytuacji oraz informacją, iż powiadomiono w danym dniu Powiatowego Lekarza Weterynarii. Podczas rozmowy telefonicznej oraz w piśmie należy podać nazwisko właściciela konia oraz jeśli znamy jego adres. Ponadto warto zawnioskować o przeprowadzenie wizji lokalnej w celu zbadania stanu faktycznego oraz przesłanie wyników interwencji Powiatowego Lekarza Weterynarii. Kopię pisma do Powiatowego Lekarza Weterynarii możemy również przesłać do organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. Organizacja taka może współdziałać z Inspekcją Weterynaryjną w sprawowaniu nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o ochronie zwierząt.
24. W pobliżu mojego domu znajduje się gniazdo bociana białego. Zauważyłem, że jest ono po zimie i silnych wiatrach poważnie uszkodzone. Czy i gdzie mogę zgłosić potrzebę jego naprawy?
W pierwszej kolejności należy pamiętać, iż wszelkie prace renowacyjne przy gniazdach bociana białego powinny być wykonywane tylko w okresie pomiędzy odlotem ptaków a ich powrotem z zimowisk, tj. od września do połowy marca. Potrzebę renowacji gniazda, jeśli tylko istnieje taka możliwość należy skierować do właściwego Urzędu Gminy lub Miasta. Natomiast jeśli gniazdo zlokalizowane jest na słupie energetycznym należy sprawę zgłosić do właściwego Rejonu Energetycznego. Do instytucji tych sprawę należy zgłosić telefoniczne a w ślad za telefonem warto przesłać prośbę o renowację gniazda także pisemnie. Jeśli Urząd Gminy lub Miasta nie posiadają środków na renowację gniazda bociana białego należy w takiej sytuacji zwrócić się pisemnie do Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody z prośbą o podjęcie działań w celu renowację gniazda. Można także zwrócić się w tej sprawie do Parku Krajobrazowego, jeśli gniazdo leży na terenie Parku lub w jego pobliżu. Ponadto można także zwrócić się pisemnie do najbliższej organizacji przyrodniczej, która zajmuje się dzikimi zwierzętami z prośbą o pomoc.
25. Zamierzam wyjechać na wakacje za granicę i chcę ze sobą wziąć psa. Czy i jakie warunki prawne muszę spełnić?
Przed wyjazdem za granicę z naszym zwierzęciem powinniśmy szczegółowo dowiedzieć się, jakich dokumentów, szczepień oraz innych zabiegów lekarsko-weterynaryjnych wymaga kraj, do którego chcemy się udać. Posiadacz psa lub kota powinien w tej sprawie w pierwszej kolejności skontaktować się z najbliższym Powiatowym Lekarzem Weterynarii (Powiatowy Inspektorat Weterynarii) z zapytaniem odnośnie wymagań, jakie w danym kraju obowiązują w tym zakresie. Należy pamiętać, iż to właściciel zwierzęcia ma obowiązek przestrzegać prawa weterynaryjnego kraju do którego się udaje. Informacji takich powinien nam również udzielić lekarz weterynarii upoważniony do wystawiania paszportów dla zwierząt. Ponadto, warto odwiedzić stronę Głównego Lekarza Weterynarii, na której znaleźć można przepisy obowiązujące przy przemieszczaniu w celach niehandlowych zwierząt domowych towarzyszących podróżnym z Polski do państw członkowskich UE. We wszystkich krajach Unii Europejskiej obowiązują cztery następujące dokumenty: - paszport zwierzęcia; - czip; - odrobaczenie zwierzęcia; - szczepienie przeciwko wściekliźnie. Należy pamiętać, iż Wielka Brytania, Irlandia, Szwajcaria oraz Norwegia posiadają odrębną procedurę i dlatego też należy skontaktować się z najbliższym Powiatowym Lekarzem Weterynarii lub najbliższą lecznicą weterynaryjną w sprawie uzyskania szczegółowych informacji co do wymagań jakie w krajach tych obowiązują. Natomiast jeśli chodzi kraje nie należące do Unii Europejskiej należy skontaktować się z ambasadą kraju do którego wybieramy się ze zwierzęciem, lekarzem weterynarii upoważnionym do wystawiania paszportów dla zwierząt lub odwiedzić stronę Głównego Lekarza Weterynarii w celu uzyskania informacji co do wymagań danego kraju w tym zakresie. Oto adres internetowy strony Głównego Lekarza Weterynarii: http://www.wetgiw.gov.pl/index.php?action=art&a_id=2005
26. Na moim osiedlu spółdzielnia w czerwcu zaczęła ocieplać bloki. Przy okazji ocieplania robotnicy pozatykali otwory wentylacyjne, w których ptaki miały pisklęta. To skandal! Gdzie mogę to zgłosić?
Sytuacje takie reguluje prawnie rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną. W rozporządzeniu tym czytamy m.in., iż zakazuje niszczenia jaj, postaci młodocianych i form rozwojowych, niszczenia gniazd, mrowisk, legowisk, itp. (§ 6 przedmiotowego rozporządzenia). Zgodnie natomiast z brzmieniem § 7 tego rozporządzenia zakazy te nie dotyczą: 1) usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd z budek dla ptaków i ssaków; 2) usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd ptasich z obiektów budowlanych i terenów zieleni, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne. 3) czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej polityki rolnej, leśnej lub rybackiej, jeżeli technologia prac uniemożliwia przestrzegania zakazów. W załącznikach do tego rozporządzenia wymienione są szczegółowo gatunki ptaków objętych różnymi formami ochrony. Zatem w tej sytuacji należy natychmiast sprawę zgłosić (telefonicznie i pisemnie) na Policję z wnioskiem o ukaranie sprawców tego czynu. Ponadto należy wysłać do najbliższej Prokuratury pisemne zawiadomienie o naruszeniu przepisu art. 6 oraz art. 33 ustawy o ochronie zwierząt oraz naruszeniu zakazów, o których mowa w par. 6 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną oraz w związku z wypełnieniem znamion czynu określonego w art. 127 ust. 2 pkt. e ustawy o ochronie przyrody poprzez dopuszczenie się zamurowania żywych piskląt ptaków. Jeśli wykonaliśmy dokumentację zdjęciową lub filmową ukazującą zatykanie otworów wentylacyjnych, w których ptaki mają gniazda należy przekazać je Policji oraz Prokuraturze, jako dowód w sprawie. Zatykanie otworów wentylacyjnych w obiektach budowlanych, w których ptaki mają gniazda dopuszczalne jest tylko i wyłącznie poza okresem ich lęgów tj. w okresie od dnia 16 października do końca lutego oraz w przypadku okoliczności wskazanych w punkcie 3). W pozostałych przypadkach właściwy Wojewoda może w drodze rozporządzenia ustalić odstępstwa od zakazów na podstawie art. 53 ustawy o ochronie przyrody.
27. Zauważyłem ostatnio na jednym z portali internetowych film ukazujący okrutne zabijanie zwierzęcia. Co mogę w tej sprawie zrobić? Gdzie mogę interweniować?
Jeśli powyższe nagrania dokumentują naruszenie przepisów Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, sprawę taką należy niezwłocznie zgłosić do najbliższej prokuratury z wnioskiem o sprawdzenie czy nie zostały naruszone przepisy ustawy o ochronie zwierząt w szczególności zapisy z części dotyczącej okrutnego traktowania (art. 6 ust. 2) oraz niehumanitarnego zabijania zwierząt (art. 33 ust. 1). Ponadto umieszczenie takiego filmu na ogólnodostępnym portalu, może stanowić naruszenie przepisu art. 17 ust.6 Ustawy o ochronie zwierząt mówiącego o zakazie rozpowszechniania drastycznych scen zabijania zwierząt. Możemy zatem zgłosić do prokuratury zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, jeśli mamy pewność, że wymienione wyżej przepisy zostały naruszone lub wnieść o podjęcie działań zmierzających do sprawdzenia czy dany film umieszczony na portalu internetowym narusza zapisy prawa. We wniosku należy podać swój adres korespondencyjny, opisać sceny zawarte w filmie oraz podać dokładny adres internetowy, na jakim film ten jest umieszczony. Ponadto jeśli mamy taką możliwość techniczną możemy film ten przegrać na płytę CD i przesłać w załączeniu do pisma prokuraturze.
28. Kupując często jajka w sklepie zauważyłem, że są one oznakowane. Słyszałem, że przez te oznaczenia mogę dowiedzieć się, w jakich warunkach hodowane były kury. Czy kupując jajka mogę się dowiedzieć jak kury były hodowane? Co te oznakowania tak naprawdę oznaczają?
Tak oczywiście, że po oznaczeniach na jajkach możemy dowiedzieć się m. in., w jakich warunkach hodowane były kury nioski. I tak w skład kodu (oznakowania) na jajku wchodzi: a. kod systemu chowu kur (pierwsza cyfra na jajku), gdzie "O" - oznacza chów ekologiczny "1" – oznacza wolny wybieg "2" – oznacza hodowlę ściółkową "3" – oznacza hodowlę klatkową b. oznaczenia państwa członkowskiego, z którego jajko pochodzi (np. PL – Polska) c. weterynaryjny numer identyfikacyjny Poniżej krótki opis jak wyglądają poszczególne systemy hodowli kur: Chów ekologiczny Kury żyją w warunkach z zachowaniem najwyższego dobrostanu. Wolny wybieg Kury mają stały dostęp w ciągu dnia, do wybiegu na świeżym powietrzu, zwykle pokrytego roślinnością. Wnętrza muszą odpowiadać warunkom systemu ściółkowego, a maksymalne zagęszczenie może wynosić 2 500 ptaków na hektar (4 metry sześcienne na kurę). Ptaki mogą poruszać się swobodnie, co powoduje, że mają silniejsze kości. Mogą korzystać z grzęd, wybierać miejsca gniazdowania i wykazywać naturalne zachowanie. System ściółkowy Ptaki są trzymane w budynkach, gdzie maksymalne zagęszczenie wynosi 25 ptaków na metr kwadratowy, w zależności od rodzaju systemu. Dyrektywa z 1999 roku pozwala na maksymalne zagęszczenie 9 ptaków na metr kwadratowy powierzchni użytkowej i maksymalnie 4 piętra. Ptaki mają dostęp do skrzynek z gniazdami, pożywienia i wody na wszystkich poziomach. Ściółka znajduje się na najniższym piętrze. Każdy ptak powinien mieć zapewnione około 15 cm grzędy. Ptaki mają dostęp do pomieszczeń, gdzie mogą zażywać kąpieli w piasku, drapać i gniazdować, mogą się poruszać i korzystać z grzęd. Zwiększona aktywność wzmacnia kości. System klatkowy Klatka mieszcząca pięć do siedmiu ptaków ma zwykle rozmiary 50 cm x 50 cm. Jest to puste pomieszczenie z nachyloną podłogą z siatki drucianej oraz sprzętem do karmienia, pojenia i zbierania jajek. Klatki niosek mogą być ułożone w różne kształty, mogą być też poustawiane jedna na drugiej w ilości od trzech do ośmiu. Jedną z poważniejszych trosk jest stopień zamknięcia. Grzędy nie są powszechnie używane. Przyjmując strach, frustrację i ból za definicję cierpienia, na podstawie badań naukowych można wyciągnąć wniosek, że kury nioski cierpią w klatkach i że system klatkowy jest obarczony niezmiennymi problemami dobrostanu zwierząt. Jednocześnie zezwala się producentom posiadającym stada kur niosek poniżej 350 sztuk, na sprzedaż na rynku lokalnym jaj nieostemplowanych na skorupie, pod warunkiem iż na miejscu sprzedaży podaje się nazwę i adres gospodarstwa. Ponadto istnieje podział jajek według klas jakości, gdzie: a.Klasa A–jajko świeże i ekstra świeże, które przeznaczone jest do handlu detalicznego; b.Klasa B–jest to jajko drugiej jakości przeznaczone dla przedsiębiorców przemysłu spożywczego i niespożywczego. Jednocześnie opakowania jednostkowe i zbiorcze powinny zawierać następujące dane: a.nazwę i adres przedsiębiorstwa pakującego jajka; b.metodę chowu kur; c.numer zakładu pakowania; d.liczbę zapakowanych jajek; e.klasę wagową (jajka klasy A mają cztery kategorie wagowe: XL, L, M, S); f.klasę jakości; g.datę minimalnej trwałości, która nie może przekroczyć 28 dni; h.zalecenie właściwego przechowywania jajek. Warto także pamiętać, że przy sprzedaży jajek luzem trzeba zamieszczać następujące informacje: datę minimalnej trwałości, numer zakładu pakującego jajka i zalecenia dotyczące właściwego przechowywania jajek.
29. Zauważyłem w moim domu, że na strychu zimują trzy nietoperze. Nie znam się na nietoperzach i nie wiem, co zrobić. Gdzie mogę zgłosić sprawę zimujących nietoperzy tak, aby im pomóc?
W tej sprawie przed podjęciem jakichkolwiek działań proponuje zgłosić się do najbliższej organizacji pozarządowej, która zajmuje się nietoperzami. Zrzeszenie organizacji zajmujących się nietoperzami można znaleźć na stronie Porozumienia dla Ochrony Nietoperzy (PON) http://www.nietoperze.pl/pon/ Na stronie tej znajdziemy kontakt na organizacje, których członkowie chiropterolodzy tj. osoby zawodowo zajmujące się nietoperzami mogą udzielić nam właściwej porady oraz zainterweniować, gdy sytuacja tego wymaga. Na Śląsku polecamy strony internetowe oraz kontakt ze Stowarzyszeniem dla Natury "Wilk" e-mail: rwm@wolf.most.org.pl; tel.0 33 8176090, 0-604 625228, 0-606 110046 lub na strony Stowarzyszenia http://www.wolf.most.org.pl/ Warto także odwiedzić strony PTOP „Salamandra” http://www.salamandra.org.pl/nietoperze/index.html
30. Kupując czasami produkty pochodzenia zwierzęcego w sklepach nie mam pewności, co do pochodzenia tego produktu. Czy i jak mogę uzyskać takie informacje dające mi pewność, że produkt pochodzenia zwierzęcego pochodzi w pewnego źródła?
Szczegółowo sprawę znakowania mięsa regulują zapisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 czerwca 2004 r. (Dz. U. 2004 nr 158 poz. 1655) w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji świeżego mięsa z bydła, świń, owiec, kóz i domowych zwierząt jednokopytnych, umieszczanego na rynku. Trzeba pamiętać, iż jako konsumenci kupując mięso lub jego przetwory powinniśmy zwrócić uwagę czy na etykiecie produktu znajdują się wszystkie konieczne informacje o danym produkcie. W polskim prawodawstwie możemy znaleźć rozporządzenia, które określają, jakie informacje muszą znaleźć się na etykiecie produktu. Jeśli chodzi o produkty pakowane to wiemy doskonale, iż produkt taki musi zawierać takie dane jak: nazwę i skład produktu, wagę, dane producenta, datę przydatności do spożycia, warunki, w jakich należy produkt przechowywać oraz cenę jednostkową. Właśnie te informacje dają wiedzę konsumentowi czy dany produkt pochodzi z pewnego źródła. Natomiast, jeśli chodzi o produkty pochodzenia zwierzęcego, które wprowadzane są do obrotu w tzw. „luzie” to należałoby zwrócić uwagę na kilka spraw, które postaramy się przybliżyć. Po pierwsze musimy pamiętać o tym, aby kupować mięso tylko takie, które posiada znak weterynaryjny. Oznacza to, iż mięso pochodzi z zatwierdzonego zakładu uboju i rozbioru mięsa, które jest pod nadzorem urzędowego lekarza weterynarii. Daje to większą gwarancje, iż produkt taki wyprodukowany został z zachowaniem wymagań ustawowych. Mięso pod kontrolą weterynaryjną posiada znak weterynaryjny umieszczony bezpośrednio na mięsie lub na opakowaniu jednostkowym, zbiorczym i transportowym. Znakowaniu podlegają tusze, półtusze, ćwierćtusze lub półtusze podzielone na trzy części. Oznakowanie nanosi się na tusze przy użyciu stempla lub poprzez wypalenie w czterech miejscach na łopatce lub zewnętrznej części ud (wyjątek stanowią tusze o ciężarze powyżej 65 kg , a także tusze jagniąt, koźląt i prosiąt), powinien być umieszczony tak, aby był trwały i czytelny, przy czym na opakowanym mięsie umieszcza się go w taki sposób, aby był zniszczony podczas otwierania opakowania, - umieszczany jest 1) na świeżym mięsie - przy użyciu stempla albo przez wypalenie; 2) w formie nadruku, zawieszki lub etykiety na opakowaniach jednostkowych; 3) w formie etykiet na opakowaniach zbiorczych lub transportowych zawierających nieopakowane jednostkowo mięso kontrolą stosowania znaków weterynaryjnych oraz nadzór nad wykorzystywaniem i przechowywaniem etykiet, zawieszek i nadruków zajmuje się urzędowy lekarz weterynarii. Lekarz ten przechowuje również przyrządy i narzędzia służące do znakowania mięsa (ust.62). Podczas znakowania świeżego mięsa stosuje się następujące znaki weterynaryjne (zgodnie z ust.68) 1) dla mięsa zdatnego do spożycia: a) pozyskanego w zakładach mięsnych spełniających wymagania określone w niniejszym załączniku - znak weterynaryjny owalny o wymiarach 4,5 cm x 6,5 cm, zawierający: – w górnej części - litery PL - oznacza POLSKA, – w środku - weterynaryjny numer identyfikacyjny, – w dolnej części - litery WE, b) pozyskanego w zakładach o małej zdolności produkcyjnej, spełniających wymagania określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia - znak weterynaryjny okrągły o średnicy 6 cm, zawierający: – w górnej części - litery PL, – w środku - weterynaryjny numer identyfikacyjny, – w dolnej części - litery IW, Wymienione w dalszej części poniższe oznakowania stosowane przez urzędowego lekarza weterynarii dotyczą mięsa, które nie jest przeznaczone do obrotu. Konsument nie może zatem mieć styczności z mięsem oznakowanym w ten sposób. Zatem jeśli konsument spotka się np. w sklepie lub na bazarze z takim oznaczeniem powinien niezwłocznie poinformować o tym fakcie najbliższego Powiatowego Lekarza Weterynarii. c) pozyskanego ze zwierzęcia poddanego ubojowi w gospodarstwie na własne potrzeby znak weterynaryjny prostokątny o wymiarach 3 cm x 5 cm z napisem "MIĘSO DO WŁASNEGO UŻYTKU"; 2) dla mięsa warunkowo zdatnego do spożycia - znak weterynaryjny prostokątny o wymiarach 4 cm x 6 cm, zawierający: a) w górnej części - litery PL, b) w środku - weterynaryjny numer identyfikacyjny, c) w dolnej części - litery IW; 3) dla mięsa niezdatnego do spożycia - znak weterynaryjny o kształcie trójkąta równobocznego skierowanego wierzchołkiem do góry o długości boku 5 cm, zawierający: a) w górnej części - litery PL, b) w dolnej części - litery IW. Więcej informacji o znakowaniu mięsa można uzyskać także na stronie Klubu Gaja http://www.klubgaja.pl/zwierzeta/czy_wiesz_co_jesz/wyniki_kontroli/
31. W moim mieście widuje często bezdomne lub pozostawione bez opieki psy i koty. Z jednej strony urząd miasta wyłapuje te zwierzęta, ale z drugiej strony zwierzęta, których nie wyłapano lub te, które od czasu do czasu przebywają na ulicach bez opieki człowieka nie będąc wykastrowane lub wysterylizowane rozmnażają się i efekt jest taki, że zwierząt bezdomnych od lat nie ubywa z naszych ulic. Chciałabym się dowiedzieć jak można spróbować rozwiązać ten problem?
Zgodnie z zapisem art. 11a ust 1 ustawy o ochronie zwierząt Rada gminy może w drodze uchwały przyjąć program zapobiegający bezdomności zwierząt obejmujący w szczególności: 1) sterylizację albo kastrację zwierząt; 2) poszukiwanie nowych właścicieli dla zwierząt; 3) usypianie ślepych miotów. Powołując się na ten zapis warto wystąpić pisemnie do rady gminy z prośbą o informację dotyczącą programu zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy. Warto zwrócić uwagę radzie gminy na powyższy zapis ustawy o ochronie zwierząt oraz potrzebę wprowadzenia programu w szczególności w zakresie sterylizacji i kastracji zwierząt. Niektóre gminy w Polsce przyznają środki na sterylizację i kastrację zwierząt wybranym lecznicom weterynaryjnym. Można wtedy nieodpłatnie lub pokrywając jedynie część kwoty zabiegu wykastrować lub wysterylizować zwierzę. Wykaz takich lecznic powinien znajdować się na oficjalnej stronie gminy.
32. 9. Będąc ostatnio na rybach zauważyłem, iż właściciel nowo powstałej posesji w pobliżu niewielkiej rzeki ogrodził ok. 100 metrów rzeki płotem tak, że rzeka ta przepływa przez jego posesję i ani człowiek ani zwierzę nie może się nad tą rzekę dostać. Czy wolno tak ogradzać rzekę?
Również w tej sytuacji zastosowanie ma art. 119 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 nr 92 poz. 880) który mówi, iż zabrania się wznoszenia w pobliżu morza, jezior i innych zbiorników wodnych, rzek i kanałów obiektów budowlanych uniemożliwiających lub utrudniających ludziom i dziko występującym zwierzętom dostęp do wody, z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej oraz związanych z bezpieczeństwem powszechnym i obronnością kraju. Ponadto sytuację taką przewiduje także art. 27 ustawy Prawo wodne z 11.10.2001 r. (Dz. U. 01.115.1229) w którym czytamy, iż zabrania się grodzenia nieruchomości przyległych do powierzchniowych wód publicznych w odległości mniejszej niż 1,5 m od linii brzegu, a także zakazywania lub uniemożliwiania przechodzenia przez ten obszar. Zatem sprawę taką należy oczywiście niezwłocznie telefonicznie i pisemnie zgłosić do wymienionych w odpowiedzi na pytanie 8 instytucji tj.: administratora rzeki (Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych lub Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej), Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego (Inspektorat może nakazać we wszczętym postępowaniu administracyjnym rozebranie budowli), władz samorządowych (gmina) oraz wojewódzkich (urząd wojewódzki – wydział ochrony środowiska). Warto jednocześnie poprosić o przekazanie nam informacji o sposobie załatwienia naszej interwencji. Zgodnie z art. 194 pkt. 2 Prawo wodne z 11.10.2001 r. (Dz. U. 01.115.1229) grodzenie nieruchomości przyległej do powierzchniowych wód publicznych w odległości mniejszej niż 1,5 m od linii brzegu jest kwalifikowane jako wykroczenie i zagrożone jest karą grzywny. Sprawę taką należy zatem niezwłocznie zgłosić na Policję w celu podjęcia odpowiednich działań i ukarania sprawcy tego wykroczenia mandatem.
33. 8. Będąc ostatnio nad rzeką, nad którą jeżdżę, co rok zauważyłem, że odcinek rzeki został całkowicie ogrodzony płotem tak, że nie można dostać się brzegiem do rzeki. Zauważyłem, że budowla ta powoduje także utrudnienia dla zwierząt, które przez lata traktowały to miejsce, jako wodopój. Czy takie działanie jest zgodne z prawem?
Zgodnie z brzmieniem art. 119 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 nr 92 poz. 880) zabrania się wznoszenia w pobliżu morza, jezior i innych zbiorników wodnych, rzek i kanałów obiektów budowlanych uniemożliwiających lub utrudniających ludziom i dziko występującym zwierzętom dostęp do wody, z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej oraz związanych z bezpieczeństwem powszechnym i obronnością kraju. Również art. 27 ustawy Prawo wodne z 11.10.2001 r. (Dz. U. 01.115.1229) stanowi, że zabrania się grodzenia nieruchomości przyległych do powierzchniowych wód publicznych w odległości mniejszej niż 1,5 m od linii brzegu, a także zakazywania lub uniemożliwiania przechodzenia przez ten obszar. Sprawę taką należy, zatem niezwłocznie telefonicznie i pisemnie zgłosić do administratora rzeki (Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych lub Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej), Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego (Inspektorat może nakazać we wszczętym postępowaniu administracyjnym rozebranie budowli), władz samorządowych (gmina) oraz wojewódzkich (urząd wojewódzki – wydział ochrony środowiska). W naszym piśmie warto także poprosić o przekazanie nam wyników podjętej przez odpowiednie instytucje interwencji. Ponadto zgodnie z art. 194 pkt. 2 Prawo wodne z 11.10.2001 r. (Dz. U. 01.115.1229) grodzenie nieruchomości przyległej do powierzchniowych wód publicznych w odległości mniejszej niż 1,5 m od linii brzegu jest kwalifikowane jako wykroczenie i zagrożone jest karą grzywny. Sprawę taką należy zatem niezwłocznie zgłosić na Policję w celu podjęcia odpowiednich działań i ukarania sprawcy tego wykroczenia mandatem.
34. 7. Spacerując wzdłuż rzeki poza miastem zauważyłem, że prowadzone są prace na tej rzece. Wiem, że w tej rzece występują rzadkie i chronione gatunki ryb oraz mają tam lęgi chronione ptaki. Co mogę zrobić, aby nie dopuścić do dewastacji tej rzeki a co za tym idzie do zniszczenia siedlisk ryb i ptaków?
Zgodnie z zapisem art. 118 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 nr 92 poz. 880) ust 1 prowadzenie robót polegających na regulacji wód oraz budowie wałów przeciwpowodziowych, a także robót melioracyjnych, odwodnień budowlanych, oraz innych robót ziemnych zmieniających stosunki wodne na terenach o szczególnych wartościach przyrodniczych, zwłaszcza na terenach, na których znajdują się skupienia roślinności o szczególnej wartości z punktu widzenia przyrodniczego, terenach o walorach krajobrazowych i ekologicznych, terenach masowych lęgów ptactwa, występowania skupień gatunków chronionych oraz tarlisk, zimowisk, przepławek i miejsc masowej migracji ryb i innych organizmów wodnych, następuje na podstawie decyzji wojewody, który ustala warunki prowadzenia robót. W ust 2 art. 118 czytamy, iż wydanie decyzji, o której mowa w ust. 1, następuje przed uzyskaniem pozwolenia na budowę na podstawie rozdziału 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 oraz z 2004 r. Nr 6, poz. 41). Zatem w pierwszej kolejności należy powiadomić telefonicznie i pisemnie właściwego miejscowo wojewodę oraz administratora rzeki. W piśmie należy podać nazwę rzeki, na jakim odcinku rzeki prace są prowadzone oraz jakiego typu są to prace (np. wycinka drzew, zabudowa brzegu koszami siatkowo-kamiennymi itp.) oraz wskazać gatunki ryb i ptaków, które w tym miejscu występują. Dobrze jest podać źródło pochodzenia informacji o występujących tam chronionych gatunkach ryb i ptaków. W piśmie takim warto także zawrzeć wniosek o podjęcie interwencji i działań wyjaśniających czy dane prace prowadzone na rzece są zgodne z prawem. Jeśli władny miejscowo wojewoda nie wydał decyzji ustalającej warunki prowadzenia robót oraz potwierdzi się, iż w miejscu tym występują chronione gatunki ryb i ptaków urząd wszczyna postępowanie administracyjne w tej sprawie. Ponadto, jeśli podczas prac zniszczono siedliska chronionych ryb i ptaków bez wymaganych zezwoleń sprawę taką należy przekazać do prokuratury w celu wszczęcia postępowania wyjaśniającego czy doszło do złamania prawa. Kopię takiego pisma należy także wysłać do właściwego zarządcy rybackiego (np. Oddział Polskiego Związku Wędkarskiego) oraz do lokalnej organizacji ekologicznej zajmującej się ochroną dolin rzecznych.
35. 6. W moim mieście przebywa właśnie cyrk. Zauważyłem od zaplecza, że jedno ze zwierząt jest ranne. Gdzie mogę to zgłosić i czy ranne zwierzę może występować w cyrku?
Opisana sytuacja znalazła swoje uregulowania w art. 15 ust 4 ustawy o ochronie zwierząt, w którym czytamy, iż zwierzęta wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych powinny mieć zapewniony właściwy wypoczynek. Zabrania się w szczególności wykorzystywania tych zwierząt bezpośrednio po transporcie, bez regeneracji wypoczynkowo-ruchowej. Ponadto zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, przez znęcanie się nad zwierzętami rozumiemy zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: pkt 3) umyślne używanie do pracy lub w celach sportowych albo rozrywkowych zwierząt chorych, w tym rannych lub kulawych, albo zmuszanie ich do czynności mogących spowodować ból. Art.17 ust. 4 także odnosi się do tej sytuacji i wyraźnie mówi, iż zabrania się zmuszania zwierząt do wykonywania czynności, które powodują ból lub są sprzeczne z ich naturą. Dlatego też, jeśli zaobserwujemy, iż ranne lub chore zwierzę wykorzystywane jest w przedstawieniu cyrkowym powinniśmy bezzwłocznie telefonicznie a następnie pisemnie zgłosić sprawę do Powiatowego Lekarza Weterynarii, który zgodnie z brzmieniem art. 34a ustawy o ochronie zwierząt sprawuje nadzór nad jej przestrzeganiem. Warto także kopię pisma do Powiatowego Lekarza Weterynarii przesłać do najbliższej organizacji społecznej, która w celach statutowych ma wpisaną ochronę zwierząt. Organizacja taka zgodnie z art. 34a ust 3 może współdziałać z Inspekcją Weterynaryjną w sprawowaniu nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o ochronie zwierząt. Spis adresów i telefonów wszystkich Powiatowych Lekarzy Weterynarii w Polsce znajduje się na stronie Głównego Lekarza Weterynarii: http://www.wetgiw.gov.pl/index.php?action=art&a_id=2094.
36. W moim mieście wałęsa się sporo bezdomnych zwierząt. Czy i kto jest odpowiedzialny za ich wyłapanie oraz gdzie mogę zgłosić sprawę bezpańskich zwierząt?
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gminy i dlatego też, jeśli zauważymy bezpańskie zwierzęta wałęsające się w naszej okolicy powinniśmy ten przypadek zgłosić do właściwego miejscowo urzędu miasta lub gminy. Ponadto art. 11 ust. 3 wskazuje, iż wyłapywanie bezdomnych zwierząt oraz rozstrzyganie o dalszym postępowaniu z tymi zwierzętami odbywa się wyłącznie na mocy uchwały rady gminy podjętej po uzgodnieniu z powiatowym lekarzem weterynarii oraz po zasięgnięciu opinii upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. Zatem każdy przypadek bezdomnych zwierząt oraz ich wyłapywania powinniśmy telefonicznie i pisemnie zgłosić do właściwego miejscowo urzędu miasta lub gminy. Kopię tego pisma powinniśmy przesłać także do powiatowego lekarza weterynarii, który sprawuje nadzór nad przestrzeganiem zapisów ustawy o ochronie zwierząt oraz lokalnie działającej organizacji pozarządowej, której celem statutowym jest ochrona zwierząt.
37. 4. Mam zastrzeżenia, co do warunków utrzymania psa, którego właścicielem jest jeden z moich sąsiadów. Chciałbym dowiedzieć się, w jakich warunkach psy należy utrzymywać?
Po pierwsze zawsze, gdy mamy jakiejś zastrzeżenia, co do warunków utrzymania jakiegoś zwierzęcia możemy sprawę telefonicznie zgłosić do najbliższego Powiatowego Lekarza Weterynarii (Powiatowy Inspektorat Weterynarii) z prośbą o sprawdzenie warunków utrzymania zwierzęcia podając adres oraz nazwisko właściciela psa. Po zgłoszeniu telefonicznym można wysłać równocześnie pismo z opisem sytuacji oraz informacją, iż powiadomiono w danym dniu Powiatowego Lekarza Weterynarii. Spis adresów i telefonów wszystkich Powiatowych Lekarzy Weterynarii w Polsce można znaleźć na stronie Głównego Lekarza Weterynarii http://www.wetgiw.gov.pl/index.php?action=art&a_id=2094. Ustawa o ochronie zwierząt w art. 9 ust. 1 precyzuje, iż kto utrzymuje zwierzę domowe, ma obowiązek zapewnić mu pomieszczenie chroniące je przed zimnem i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego, umożliwiające swobodną zmianę pozycji ciała, odpowiednią karmę i stały dostęp do wody. Ust. 2 tegoż artykułu mówi dalej, iż uwięź, na której jest trzymane zwierzę, nie może powodować u niego urazów ani cierpień oraz musi mu zapewnić możliwość niezbędnego ruchu. Ponadto warto zwrócić uwagę na katalog zawarty w art. 6 ust. 2 ustawy mówiący, co w ustawie rozumiemy pod pojęciem znęcanie się nad zwierzętami. Oto wybrane punkty dotyczące opisanej sytuacji, które zawarte są w tymże artykule: 7) używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenia ciała albo śmierć; 10) utrzymywanie zwierząt, w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji; 14) trzymanie zwierząt na uwięzi, która powoduje u nich uszkodzenie ciała lub cierpienie oraz nie zapewnia możliwości niezbędnego ruchu. Jeśli zaobserwowaliśmy jedną z wyżej opisanych sytuacji, sprawę tą należy bezzwłocznie zgłosić do Powiatowego Lekarza Weterynarii, który zgodnie z brzmieniem art. 34a ustawy o ochronie zwierząt sprawuje nadzór nad jej przestrzeganiem. Ponadto o sytuacji takiej można także powiadomić Policję oraz lokalną organizację pozarządową, której celem statutowym jest ochrona zwierząt z prośbą o interwencję.
38. 3. Podczas spaceru z psem na łąkach pod naszym miastem spuściłam psa ze smyczy, aby sobie pobiegał luzem. Wtedy do mojego psa strzelił myśliwy. Czy myśliwy może strzelać do psa w takiej sytuacji?
Art. 33a ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt mówi wyraźnie, iż zdziczałe psy i koty przebywające bez opieki i dozoru człowieka na terenie obwodów łowieckich w odległości większej niż 200 m od zabudowań mieszkalnych i stanowiące zagrożenie dla zwierząt dziko żyjących, w tym zwierząt łownych, mogą być zwalczane przez dzierżawców lub zarządców obwodów łowieckich. Warty podkreślenia jest fakt, iż po pierwsze myśliwy strzelać może jedynie w odległości większej niż 200 metrów od zabudowań mieszkalnych po drugie do zdziczałego psa lub kota (zadbany pies ze smyczą i kagańcem w pobliżu właściciela nie może być uznany za zdziczałego) oraz po trzecie i równie ważne zwierzęta te mogą być zwalczane jedynie przez dzierżawców lub zarządców obwodów łowieckich i to jedynie na terenie obwodów łowieckich. Jeśli zatem myśliwy strzela do zadbanego psa ze smyczą i kagańcem poza obwodem łowieckim lub/i w odległości zdecydowanie bliższej niż 200 metrów od zabudowań działanie takie zgodnie z zapisem art. 33a ust 3 jest nielegalne i w takiej sytuacji należy skierować sprawę do prokuratury w celu wyegzekwowania zapisów prawa.
39. 2. Jakie podstawy prawne uczelnia wyższa spełnić musi, aby móc prowadzić eutanazję oraz sekcję na płazach w celach dydaktycznych?
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 21 stycznia 2005 r. o doświadczeniach na zwierzętach (Dz. U. 2005 nr 33 poz. 289) doświadczenia na zwierzętach są dopuszczalne tylko wtedy, gdy są konieczne do dydaktyki w szkołach wyższych – jeżeli celu tego nie można osiągnąć bez użycia zwierzęcia. Dokonywanie takich doświadczeń jest uzależnione od uzyskania pozytywnej opinii lokalnej komisji etycznej oraz zezwolenia na prowadzenie badań wydane przez kierownika placówki upoważnionej do przeprowadzania doświadczeń testów na zwierzętach. Zgodnie z art. 22 ustawy o doświadczeniach na zwierzętach minister właściwy do spraw nauki prowadzi wykaz jednostek doświadczalnych oraz jednostek hodowlanych. Art. 24 tejże ustawy mówi wyraźnie, iż doświadczenia mogą prowadzić wyłącznie jednostki doświadczalne wpisane do wykazu. Biorąc powyższe przepisy pod uwagę uczelnia wyższa musi posiadać następujące niezbędne dokumenty: 1. zezwolenia powiatowego lekarza weterynarii na prowadzenie przez daną uczelnię działalności gospodarczej polegającej na hodowli zwierząt laboratoryjnych lub dostarczaniu zwierząt doświadczalnych ( w przypadku, gdy taką hodowlę prowadzi); 2. pozytywną opinię właściwej lokalnej komisji etycznej; 3. zezwolenie na prowadzenie badań wydane przez osobę określoną w ustawie. Warto podkreślić, iż w rozdziale 8 ustawy o doświadczeniach na zwierzętach wymieniono przepisy karne, w których w art. 45 czytamy, iż „kto prowadzi hodowlę zwierząt laboratoryjnych lub dostarcza zwierzęta doświadczalne: 1) bez wymaganego zezwolenia lub 2) nie zapewnia zwierzętom właściwych warunków ich utrzymania, podlega karze aresztu lub grzywny”. Patrz również: - Rozporządzenie Ministra Nauki i Informatyzacji z dnia 29 lipca 2005 r. w sprawie kwalifikacji osób nadzorujących doświadczenie na zwierzętach, przeprowadzających doświadczenie i uczestniczących w doświadczeniu oraz wzoru zezwolenia indywidualnego dla osób przeprowadzających doświadczenia (Dz. U. 2005 nr. 153 poz. 1273) - Rozporządzenie Ministra Nauki i Informatyzacji z dnia 29 lipca 2005 r. w sprawie Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach oraz lokalnych komisji etycznych do spraw doświadczeń na zwierzętach (Dz. U. 2005 nr 153 poz. 1275)
40. 1. Czy uczelnia wyższa może odławiać z przyrody płazy do celów dydaktycznych?
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz. U. Nr 220, poz. 2237) wszystkie gatunki płazów objęte są ochroną ścisłą. Zgodnie z § 6 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 roku w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną w stosunku do dziko występujących zwierząt należących do gatunków, objętych ochroną (płazów), wprowadzone zostały m. in. następujące zakazy: 1. zabijania, okaleczania, chwytania, transportu, pozyskiwania, przetrzymywania, a także posiadania żywych zwierząt; 2. zbierania, przetrzymywania i posiadania zwierząt martwych, w tym spreparowanych, a także ich części i produktów pochodnych; 3. niszczenia ich jaj, postaci młodocianych i form rozwojowych; 4. niszczenia ich siedlisk i ostoi. Jednocześnie zgodnie z art. 56 ust 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 nr 92 poz. 880) Minister Środowiska może zezwolić na chwytanie, odławianie lub zabijanie zwierząt objętych ochroną gatunkową ścisłą oraz na inne czynności podlegające zakazom lub ograniczeniom w stosunku do gatunków objętych ochroną ścisłą: Zezwolenie takie może być wydane w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i jeżeli nie spowoduje to zagrożenia dla dziko występujących populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów oraz: 1) wynikają z potrzeby ochrony innych dziko występujących gatunków roślin, zwierząt, grzybów oraz ochrony siedlisk przyrodniczych lub 2) wynikają z konieczności ograniczenia poważnych szkód w gospodarce, w szczególności rolnej, leśnej lub rybackiej lub 3) leżą w interesie zdrowia i bezpieczeństwa powszechnego lub 4) wynikają z innych koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogów o charakterze społecznym lub gospodarczym lub wymogów związanych z korzystnymi skutkami o podstawowym znaczeniu dla środowiska lub 5) są niezbędne w realizacji badań naukowych i programów edukacyjnych lub w realizacji celów związanych z odbudową populacji, reintrodukcją gatunków roślin, zwierząt lub grzybów, albo do celów działań reprodukcyjnych, w tym do sztucznego rozmnażania roślin lub 6) umożliwiają, w ściśle kontrolowanych warunkach, selektywnie i w ograniczonym stopniu, zbiór lub przetrzymywanie roślin i grzybów oraz chwytanie lub przetrzymywanie zwierząt gatunków objętych ochroną ścisłą w liczbie określonej przez wydającego zezwolenie. Ponadto w art. 56 ust 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody czytamy, iż zezwolenia na pozyskiwanie roślin i zwierząt objętych ochroną gatunkową mogą być wydane jeżeli nie spowodują zagrożenia dla dziko występujących populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów. Przypomnijmy, że wszystkie gatunki płazów są w Polsce objęte ścisłą ochroną, a zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 stycznia 2005 r. o doświadczeniach na zwierzętach (Dz. U. 2005 nr 33 poz. 289) dopuszcza się wykorzystywanie do doświadczeń: 1) Zwierząt gospodarskich w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, jeżeli celu doświadczenia nie można osiągnąć przy wykorzystaniu zwierząt laboratoryjnych; 2) Zwierząt dzikich, jeżeli celu doświadczenia nie można osiągnąć przy wykorzystaniu zwierząt laboratoryjnych i zwierząt gospodarskich; 3) Zwierząt gatunków uznanych za zagrożone wyginięciem, o których mowa w załączniku I do Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem, sporządzonej w Waszyngtonie dnia 3 marca 1973 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 27, poz. 112 oraz z 2000 r. Nr 66, poz. 802) jeżeli: a) doświadczenie ma na celu ochronę tych gatunków lub b) wykorzystanie tych zwierząt jest niezbędne do osiągnięcia ważnego celu biomedycznego, w przypadku gdy dany gatunek jest jedynym przydatnym do tego celu; 4) Zwierząt gatunków wymienionych w załączniku A do rozporządzenia Rady (WE) Nr 338/97 z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony zagrożonych gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu tymi gatunkami (Dz. Urz. WE L 61 z 3.03.1997), jeżeli: a) doświadczenie ma na celu ochronę tych gatunków lub b) wykorzystanie tych zwierząt jest niezbędne do osiągnięcia ważnego celu biomedycznego, w przypadku gdy dany gatunek jest jedynym przydatnym do tego celu. Natomiast art. 1 ustawy z dnia 21 stycznia 2005 r. o doświadczeniach na zwierzętach (Dz. U. 2005 nr 33 poz. 289) mówi wyraźnie, iż doświadczenia na zwierzętach są dopuszczalne tylko wtedy, gdy są konieczne do: pkt. 5 dydaktyki w szkołach wyższych, – jeżeli celów tych nie można osiągnąć bez użycia zwierząt. Jeśli mamy uzasadnione podejrzenia lub posiadamy informacje lub dowody, iż płazy są nie zgodnie z prawem używane do doświadczeń powinniśmy niezwłocznie telefonicznie i pisemnie powiadomić o tym fakcie powiatowego lekarza weterynarii, który sprawuje nadzór nad przestrzeganiem zapisów ustawy oraz Krajową i Lokalną Komisję Etyczną. Ponadto kopię pisma należy przesłać do najbliższej organizacji społecznej, która w celach statutowych ma wpisaną ochronę zwierząt.